1343. Quyền tự do lập hội ở Việt Nam: sẽ có luật trong hai năm tới?

Việt Nam thời báo

24.08.2020 12:45 

Hoài Nguyễn

(VNTB) – “Xin chúc mừng Việt Nam đã phê chuẩn Công ước 98. Đây không chỉ là một quyền cơ bản, mà còn là quyền quan trọng cho phép có được nhiều sự bảo vệ khác trong lĩnh vực lao động”, bà Deborah Greenfield, Phó Tổng giám đốc của ILO phụ trách mảng chính sách, tuyên bố.

Tuy nhiên, quyền tự do công đoàn này chỉ có thể thực thi đầy đủ xét về mặt luật pháp, khi Việt Nam có luật về quyền lập hội. Bởi hiểu theo một nghĩa đơn giản nhất, các tổ chức công đoàn/ nghiệp đoàn được thành lập để người lao động tự do lựa chọn, thì những tổ chức này chính là các hội đoàn xã hội dân sự, và họ cần sự điều chỉnh của luật chuyên ngành.

Có thể thấy, giống như các quyền cơ bản khác, EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu) không quy định trực tiếp cam kết quyền tự do lập hội mà dẫn chiếu lại cam kết của các bên trong Tuyên bố ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế).

Theo EVFTA, các bên sẽ có nghĩa vụ đảm bảo quyền tự do lập hội nói riêng và các quyền cơ bản khác trong lao động nói chung trong phạm vi nghĩa vụ mà các bên cam kết chịu sự ràng buộc ở Tuyên bố ILO. Nói cách khác, các bên chỉ có nghĩa vụ pháp lý đảm bảo quyền tự do lập hội nếu các bên đã phê chuẩn công ước 87 và 98 của ILO về quyền tự do lập hội và thương lượng lao động tập thể.

Mặt khác, Điều 13.4 khoản 5 Hiệp định khẳng định “Các bên thừa nhận rằng việc vi phạm các nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động không thể được viện dẫn hoặc sử dụng như một lợi thế so sánh hợp pháp và các tiêu chuẩn lao động không được sử dụng với mục đích bảo hộ thương mại”.

Điều khoản trên thể hiện nỗ lực của các bên trong việc cân bằng giữa một bên là bảo vệ các nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động, và một bên là nỗ lực chống phân biệt đối xử trong thương mại dựa trên tiêu chuẩn lao động. Đồng thời, điều khoản này cũng nhấn mạnh lại bản chất EVFTA là một hiệp định thương mại, chứ không phải là một hiệp định về lao động, do đó các tiêu chuẩn về lao động không được phép sử dụng với mục đích bảo hộ thương mại trá hình.

Còn với Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mà Việt Nam là thành viên, có hẳn quy định riêng trong một chương về lao động (Chương 19), với các cam kết được định chi tiết và cụ thể hơn so với EVFTA.

CPTPP cũng dẫn chiếu đến Tuyên bố ILO 1998 về các nghĩa vụ và quyền cơ bản trong lao động nhưng bổ sung thêm những nghĩa vụ cụ thể hơn cho các nước là thành viên của Hiệp định.

So với quy định tại EVFTA, quy định tại Điều 19.2 rõ ràng hơn khi khẳng định các bên chỉ bị ràng buộc bởi các nghĩa vụ liên quan đến quyền lao động trong phạm vi lãnh thổ của họ. CPTPP cũng nhấn mạnh lại quy định không được phép sử dụng các tiêu chuẩn lao động với mục đích bảo hộ thương mại để đảm bảo mục tiêu của hiệp định là thúc đẩy thương mại và loại bỏ các rào cản đối với thương mại giữa các nước thành viên.

Về quyền tự do lập hội , Điều 19.3 tại Chương 9 của CPTPP quy định:

“1. Mỗi bên sẽ thông qua và duy trì các đạo luật và quy định, và thực hiện các đạo luật và quy định đó ở nước mình, các quyền sau đây như đã được yêu trong Tuyên bố ILO:

(a) Quyền tự do hội họp và ghi nhận có hiệu quả quyền thương lượng tập thể […]”.

Nếu như EVFTA chỉ dừng lại ở việc nhắc lại cam kết của các bên trong Tuyên bố ILO, CPTPP tiến một bước xa hơn, quy định các bên có nghĩa vụ ban hành và thực thi các luật và quy định trong nước nhằm đảm bảo quyền tự do lập hội.

Như vậy, kể cả khi các quốc gia thành viên CPTPP chưa phê chuẩn các công ước của ILO, các thành viên vẫn có nghĩa vụ ràng buộc theo CPTPP đảm bảo các quyền này bằng cách thông qua và duy trì các đạo luật và quy định trong nước. Theo đó, để đảm bảo quyền tự do lập hội, các thành viên cần có hệ thống pháp luật trong nước phù hợp, tạo khuôn khổ cho các tổ chức công đoàn – hình thức thể hiện của hiện quyền tự do hội họp – được hoạt động một cách tự do, độc lập.

Tuy nhiên, CPTPP chỉ dừng lại ở đó mà không quy định chi tiết các quốc gia thành viên phải sửa luật như thế nào cho phù hợp.

Nhìn chung, để thực thi các cam kết về việc đảm bảo quyền tự do lập hội trong các FTA thế hệ mới, Việt Nam đứng trước hai thách thức lớn trong hoàn thiện hệ thống pháp luật bao gồm thứ nhất, thách thức hoàn thiện hệ thống cam kết quốc tế về lao động, và thứ hai là thách thức hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước về quyền tự do lập hội.

Mong rằng trong bàn luận của Đại hội Đảng lần thứ 13 dự kiến sẽ diễn ra vào đầu năm 2021, sẽ đưa ra những quyết sách phù hợp tình hình mới của đất nước; trong đó có việc xem xét về dự luật về quyền lập hội ngay trong năm 2021, để có thể ban hành luật này vào đầu năm 2022, và kỳ họp Quốc hội cuối năm 2022 sẽ phê chuẩn Công ước 87 của ILO.


Liên quan:

3 comments

  1. Tớ rất hồ hởi phấn khởi khi đọc được những phát biểu của Phó thủ tướng Phạm Bình Minh nhân ngày lễ kỷ niệm xây dựng những cái tường trong đầu óc, aka ký kết hiệp ước về những rào cản vật chất Việt-Trung

    “khẳng định Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam trước sau như một hết sức coi trọng việc duy trì quan hệ láng giềng hữu nghị, sẵn sàng cùng Trung Quốc đưa quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc đi vào chiều sâu”

    “Ủy viên Quốc vụ viện, Bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nhấn mạnh hai bên cần tiếp tục tăng cường hợp tác trong công tác quản lý biên giới, phát huy hơn nữa vai trò của Ủy ban liên hợp biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc, giải quyết tốt các sự việc phát sinh trên biên giới, nâng cao hiệu quả quản lý. Việc hai bên giải quyết ổn thỏa các vấn đề biên giới trên đất liền và vịnh Bắc Bộ sẽ là kinh nghiệm quý báu để giải quyết vấn đề trên biển”

    Rất đúng, rất chính xác . Nên chăng ta cũng nên thành lập 1 ủy ban giao liên hợp biển Việt-Trung để nâng cao hiệu quả quản ní, giải quyết tốt các sự việc phát sinh như sự xuất hiện mang tính chất gây hấn của tàu chiến Mỹ .

    “ông Phạm Bình Minh và ông Vương Nghị đã trao đổi về tình hình và các biện pháp thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước trong thời gian tới và các vấn đề cùng quan tâm trong đó có việc tạo thuận lợi cho nhân dân hai nước qua lại trên cơ sở bảo đảm công tác chống dịch, nhất trí giao cho cơ quan hữu quan hai bên tiếp tục trao đổi cụ thể để triển khai”

    Sẽ có 1 thông tư chỉ đạo mới về chiện người Trung Quốc vào Việt Nam phù hợp với tinh thần ôn hòa & hòa giải hòa hợp hơn ? Nếu đúng thì cho tớ chúc mừng . Níu làm được chiện này, 2 đảng Cộng Sản sẽ ghi 1 điểm son về nhân quyền trong con mắt thế giới . Hiện giờ chính phủ Mỹ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump đang bị HRW chỉ trích vì thái độ cực đoan đ/v di dân . Việt Nam nếu có được 1 thái độ ôn hòa, dung thứ, hòa giải hòa hợp đ/v người di dân sẽ tạo được 1 điểm son trên bộ mặt nhân quyền của mình, không cần nhờ tới mới trí thức độc lập tương đối . Granted, cả 2 đảng Cộng Sản cần cả tới những nỗ lực trang điểm phấn son của đám trí thức độc lập tương đối cho bộ mặt nhơn quyền của 2 mình, nhưng những gì mình có thể tự ên làm hoặc giúp nhau mà làm thì nên làm, hơn là phải nhờ vả bọn vô tích sự đó . Hy vọng thông tư chỉ đạo mới ôn hòa & hòa hợp hòa giải sẽ xuất hiện trước quyền tự do lập hội .

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.