2223. Trung Quốc đóng vai trò hàng đầu trong việc truyền bá thuyết âm mưu về Covid-19, theo điều tra phát hiện

NTD VIỆT NAM/ South China Morning Post – AP 15 Feb, 2021

Thiện Nhân • 10:21, 20/02/21

Bắc Kinh là một trong những nơi phát tán thông tin sai lệch lớn nhất, bao gồm tuyên bố về vũ khí sinh học, một phân tích về các bài đăng trên mạng xã hội cho thấy. Điều tra cũng cho thấy rằng các phương tiện truyền thông và quan chức ở Nga, Iran và Mỹ cũng đưa ra các tuyên bố buộc tội chính trị.

Chỉ mất 3 tháng để tin đồn rằng Covid-19 được thiết kế như một vũ khí sinh học lan truyền từ Internet Trung Quốc và bắt rễ trong tâm trí hàng triệu người.

Đến tháng 3 năm 2020, nhiều cuộc khảo sát đã cho thấy niềm tin rằng virus là sản phẩm nhân tạo và có thể được dùng như một loại vũ khí hóa học đã trở nên phổ biến. Ví dụ, Trung tâm Nghiên cứu Pew nhận thấy rằng cứ 3 người Mỹ thì có một người tin rằng chủng Coronavirus mới đã được tạo ra trong phòng thí nghiệm; 1/4 cho rằng nó đã được thiết kế có chủ ý.

Sự hỗn loạn thông tin này phần lớn là do con người cố ý gây ra.

Các lực lượng hùng hậu, từ Bắc Kinh, Washington đến Moscow và Tehran, đã chiến đấu không khoan nhượng để kiểm soát câu chuyện về nguồn gốc của virus.

Một cuộc điều tra kéo dài 9 tháng về thông tin sai lệch do nhà nước bảo trợ được thực hiện với sự hợp tác của Hội đồng Kỹ thuật số Đại Tây Dương Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Pháp y đã cho thấy, các quan chức hàng đầu và các phương tiện truyền thông ở cả 4 quốc gia đều hoạt động như những cỗ máy siêu lan truyền các thông tin sai lệch, sử dụng tầm ảnh hưởng của họ để gieo rắc nỗi nghi ngờ và khuếch đại các âm mưu chính trị một cách có chủ ý. Phân tích này dựa trên việc xem xét hàng triệu bài đăng và bài viết trên mạng xã hội trên Twitter, Facebook, VK, Weibo, WeChat, YouTube, Telegram và các nền tảng khác.

Khi đại dịch quét qua thế giới, chính Trung Quốc – chứ không phải Nga – đã dẫn đầu trong việc truyền bá thông tin sai lệch của nước ngoài về nguồn gốc của Covid-19.

Bắc Kinh đã phản ứng dữ dội với những bài hùng biện nảy lửa của các đảng viên Cộng hòa hàng đầu của Mỹ khi họ gọi Covid-19 là “virus Trung Quốc”.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh đã rất nỗ lực để thúc đẩy tình hữu nghị và phục vụ sự thật, đồng thời bảo vệ mình trước các thế lực thù địch đang tìm cách chính trị hóa đại dịch.

“Tất cả các bên nên kiên quyết nói ‘không’ với việc phổ biến thông tin sai lệch”, Bộ này tuyên bố, nhưng đồng thời cũng nói thêm rằng: “Đối mặt với những cáo buộc bịa đặt, việc phá bỏ những lời nói dối và làm sáng tỏ tin đồn bằng cách nêu ra sự thật là hành động hợp lý và đúng đắn”.

Một ngày sau khi Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố Covid-19 bùng phát thành đại dịch, ông Triệu Lập Kiên, phát ngôn viên của Bộ, bắn ra một loạt các tweet ngay trong đêm, đây có thể coi là sự ra mắt của cái gọi là thử nghiệm kỹ thuật số toàn cầu đầu tiên của ĐCSTQ, tuyên truyền những thông tin sai lệch một cách công khai.

Gần đây, các nhà ngoại giao Trung Quốc đã vận động trên các nền tảng truyền thông xã hội của phương Tây, với số lượng tài khoản Twitter tăng gấp ba lần và tài khoản Facebook tăng gấp đôi kể từ cuối năm 2019. Mặc dù cả hai nền tảng này đều bị cấm ở Trung Quốc.

“Bệnh nhân số 0 bắt đầu ở Mỹ khi nào?”, ông Triệu đã tweet vào ngày 12 tháng 3 năm 2020. “Có bao nhiêu người bị nhiễm bệnh? Tên của các bệnh viện là gì? Có thể là quân đội Hoa Kỳ đã mang đại dịch đến Vũ Hán. Hãy minh bạch thông tin! Hãy công khai dữ liệu! Hoa Kỳ nợ chúng tôi một lời giải thích!”.

Những gì xảy ra tiếp theo cho thấy sức mạnh cỗ máy nhắn tin toàn cầu của Trung Quốc.

Chỉ riêng trên Twitter, 11 tweet mạnh mẽ của ông Triệu vào ngày 12 và 13 tháng 3 năm 2020 đã được trích dẫn hơn 99.000 lần trong sáu tuần sau đó, bằng ít nhất 54 ngôn ngữ, theo phân tích do DFRLab thực hiện.

Các tài khoản giới thiệu ông này có gần 275 triệu người theo dõi trên Twitter – một con số gần như chắc chắn bao gồm cả những người theo dõi trùng lặp và không phân biệt được tài khoản giả mạo.

Những người bảo thủ có ảnh hưởng trên Twitter trích dẫn các phát ngôn của ông Triệu, đẩy các tweet của ông này đến với lượng khán giả cực lớn của họ.

Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc và ít nhất 30 tài khoản ngoại giao Trung Quốc, từ Pháp đến Panama, đã lao vào ủng hộ ông Triệu. Ngoại trưởng Venezuela và phóng viên của Reuters tại Caracas, cũng như các tài khoản của Ả Rập Xê-út thân cận với hoàng gia của vương quốc cũng mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận của ông Triệu, giúp đưa những phát ngôn của ông ta sang tiếng Tây Ban Nha và tiếng Ả Rập.

Những lời buộc tội của ông này đã được các phương tiện truyền thông nhà nước Nga và Iran tiếp cận một cách thiếu nghiêm túc và được phản hồi trên các cộng đồng thảo luận của QAnon. Nhưng khán giả lớn nhất của ông này, cho đến nay, nằm trong chính Trung Quốc – mặc dù có một thực tế là Twitter đang bị cấm ở nước này.

Các tiêu đề phổ biến gây bão tweet của ông Triệu đã được xem 314 triệu lần trên mạng xã hội Weibo của Trung Quốc, không phân biệt lượt xem duy nhất hay lặp lại.

Vào đêm ngày 13 tháng 3 năm 2020, ông Triệu đã đăng một thông điệp cảm ơn trên Weibo cá nhân của mình: “Cảm ơn các bạn đã ủng hộ tôi, chúng ta hãy làm việc chăm chỉ vì Tổ quốc!”, kèm theo một biểu tượng cảm xúc là cánh tay lực sĩ.

Trung Quốc dựa vào các chiến lược và cơ sở hạ tầng thông tin sai lệch của Nga, chuyển sang một mạng lưới ủy quyền của Điện Kremlin đã được thiết lập để gieo mầm và truyền bá thông điệp một cách có chủ đích. Vào tháng Giêng năm nay, truyền thông nhà nước Nga là những người đầu tiên hợp pháp hóa giả thuyết rằng Mỹ đã chế tạo ra loại virus này như một vũ khí. Các chính trị gia Nga ngay sau đó cũng tham gia vào “dàn đồng ca”.

Ông Janis Sarts, giám đốc Trung tâm truyền thông chiến lược xuất sắc của Nato, có trụ sở tại Riga, Latvia, cho biết: “Một bên đang khuếch đại bên kia….bao nhiêu trong đó là kiểm soát theo mệnh lệnh, bao nhiêu là kẻ cơ hội, thật là khó mà đoán biết được”.

Iran cũng nhảy vào cuộc. Cùng thời điểm mà ông Triệu đã tweet rằng virus có thể đến từ quân đội Mỹ, nhà lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố Covid-19 có thể là kết quả của một cuộc tấn công sinh học. Sau đó, ông này viện dẫn âm mưu đó để biện minh cho việc từ chối viện trợ Covid-19 từ Mỹ.

10 ngày sau khi những dòng tweet có âm mưu đầu tiên của ông Triệu xuất hiện, bộ máy truyền thông nhà nước toàn cầu của Trung Quốc đã vào cuộc.

“Có phải chính phủ Hoa Kỳ cố tình che giấu thực tế của Covid-19 với bệnh cúm?”, một bài báo bằng tiếng Quan Thoại do Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc xuất bản vào ngày 22 tháng 3 năm 2020 đã đặt câu hỏi một cách đầy ẩn ý. “Tại sao Viện Nghiên cứu Y tế Quân đội Hoa Kỳ về các Bệnh Truyền nhiễm tại Fort Detrick ở Maryland, cơ sở xét nghiệm sinh hóa lớn nhất, đóng cửa vào tháng 7 năm 2019?”.

Chính quyền Trung Quốc tuyên bố rằng những chiếc áo phông có in hình “con dơi” và chữ “Vũ Hán” mà các nhà ngoại giao Canada đặt hàng đã “xúc phạm đến Trung Quốc”. (Photo by Lars Niki/Getty Images for Hulu)

Trong vòng vài ngày, phiên bản của những phát ngôn kể trên đã xuất hiện hơn 350 lần trên các kênh tin của nhà nước Trung Quốc, chủ yếu bằng tiếng Quan Thoại, nhưng cũng có thể trên khắp thế giới bằng tiếng Anh, Pháp, Ý, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Ả Rập, theo báo AP cho biết.

Đại sứ quán của Trung Quốc tại Pháp đã quảng bá câu chuyện tương tự trên Twitter và Facebook. Các phát ngôn này xuất hiện trên YouTube, Weibo, WeChat và một loạt các nền tảng video Trung Quốc, bao gồm Haokan, Xigua, Baijiahao, Bilibili, IQIYI, Kuaishou và Youku. Một phiên bản 7 giây dành cho nhạc lái xe đã xuất hiện trên Douyin, phiên bản TikTok của Trung Quốc.

Mareike Ohlberg, một thành viên cấp cao trong chương trình Châu Á của Quỹ Marshall Đức, cho biết: “Rõ ràng việc thúc đẩy các loại thuyết âm mưu, thông tin sai lệch này thường không dẫn đến bất kỳ hậu quả tiêu cực nào cho kẻ chủ mưu”.

Vào tháng 4 năm ngoái, Nga và Iran đã bỏ bớt phần lớn âm mưu vũ khí sinh học trong thông điệp công khai của họ.

Tuy nhiên, Trung Quốc thì vẫn tiếp tục triển khai.

Vào tháng 1 vừa qua, khi một nhóm của Tổ chức Y tế Thế giới xem xét các hồ sơ ở Trung Quốc để cố gắng xác định nguồn gốc của virus, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Xuân Oánh đã thúc giục Mỹ “mở phòng thí nghiệm sinh học tại Fort Detrick, minh bạch hơn về các vấn đề như hơn 200 phòng thí nghiệm sinh học ở nước ngoài, mời các chuyên gia của WHO tiến hành truy xuất nguồn gốc tại Hoa Kỳ ”.

Nhận xét của bà này đã lan truyền ở Trung Quốc.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ kiên quyết phản đối việc truyền bá các thuyết âm mưu. “Chúng tôi chưa làm điều đó trước đây và cũng sẽ không làm điều đó trong tương lai”, Bộ này tuyên bố. “Thông tin sai lệch là kẻ thù chung của nhân loại, và Trung Quốc luôn phản đối việc tạo ra và lan truyền thông tin sai lệch”.

Thiện Nhân


Liên quan:

2 comments

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.