2328. Chính sách cứng rắn về Trung Quốc của Biden đặt ra rủi ro kinh doanh cho một số nhà tài trợ lớn nhất của ông (P.2)

Cover March 19-26, 2021
Cách đưa ra các lựa chọn đối sách với Trung Quốc của Biden bị giới hạn bởi các chính sách của Trump, và tham vọng kinh doanh từ các nhà tài trợ của riêng ông

NEWSWEEK BY BILL POWELL ON 03/10/21 

Ba Sàm lược dịch

Xem Phần 1

Phần 2

Vấn đề nóng bỏng khác mà Nhóm Trump để lại là bí ẩn về nguồn gốc và cách thức vi rút COVID-19 bắt nguồn từ Trung Quốc — và phương Tây nên làm gì để đối phó. Một lần nữa trên đường rời khỏi nhiệm kỳ của mình, Pompeo nêu khả năng virus này có thể đã thoát ra khỏi Viện virus học Vũ Hán và vào mùa thu năm 2019, một số nhà nghiên cứu tại phòng thí nghiệm đã gặp phải các triệu chứng giống COVID.

Vào ngày 13 tháng 1, một nhóm các nhà nghiên cứu từ Tổ chức Y tế Thế giới – tổ chức mà chính quyền Trump đã rút Mỹ ra khỏi, cáo buộc nó là tay sai cho Bắc Kinh – đã đến Vũ Hán để điều tra những gì đã xảy ra ở đó. Nhóm Biden đã nhanh chóng gia nhập lại WHO như một biểu tượng của việc Hoa Kỳ trở lại đóng vai trò quan trọng trong các tổ chức quốc tế. Nó cam kết sẽ tiếp tục khoản phí hàng năm 200 triệu đô la cho WHO.

Tiếp đó, WHO đã tự làm xấu mình và nói rộng ra là với cả chính quyền Biden. Nó đã kết thúc “cuộc điều tra” về nguồn gốc của virus mà không thấy dữ liệu quan trọng từ phòng thí nghiệm WIV (Viện virus học Vũ Hán). Các cựu quan chức chính quyền Trump khẳng định rằng các cán bộ chính quyền Trung Quốc đã kiểm tra dữ liệu từ những giai đoạn sớm nhất của đợt bùng phát liên quan đến phòng thí nghiệm virus học. Tuy nhiên, nhóm của WHO đã tuyên bố một cách dứt khoát rằng COVID-19 không bắt đầu từ đó và đưa ra giả thuyết rằng virus đã đến trên các gói thực phẩm đông lạnh nhập khẩu.

Các công nhân sản xuất khẩu trang y tế dùng một lần và khẩu trang bảo hộ ba chiều N95 tại một xưởng y tế ở Qinhuangdao, tỉnh Hà Bắc, miền bắc Trung Quốc, ngày 8 tháng 1 năm 2021. COSTFOTO / BARCROFT MEDIA / GETTY

Cuộc điều tra vội vã và cuộc họp báo sau đó của WHO là một thất bại. Cố vấn NSC (Hội đồng An ninh Quốc gia) Sullivan đã phải đưa ra một tuyên bố, cho biết chính quyền Biden vẫn còn thắc mắc về việc WHO đã đưa ra kết luận như thế nào, và kêu gọi Bắc Kinh cung cấp thêm dữ liệu từ những ngày đầu bùng phát. Nói cách khác, xem ra ông ấy cũng khá giống Mike Pompeo. Khi được hỏi về phản ứng của mình đối với cuộc điều tra của WHO, Biden trả lời ngắn gọn: “Tôi cần biết sự thật.”

Hai tranh cãi tức thời đó đã làm lu mờ vấn đề còn lại, những vấn đề chính mà Bắc Kinh đặt ra cho Biden.

Một là kinh tế: liệu, và ở mức độ nào, Mỹ có tiếp tục “tách rời” khỏi Trung Quốc hay không. Trump khi còn đương chức, đã thúc đẩy chủ đề này, đặc biệt là sau COVID-19, khi ông yêu cầu tất cả các thiết bị bảo vệ cá nhân như khẩu trang phải được sản xuất ở Mỹ, không phải ở Trung Quốc. Tuy nhiên, nỗ lực thúc đẩy các công ty đa quốc gia của Mỹ ly khai khỏi Trung Quốc rộng rãi hơn đã trở nên xiêu vẹo và cho đến nay, không mấy hiệu quả. Quốc hội đã thông qua một đạo luật vào năm 2019 kêu gọi các công ty quốc phòng và viễn thông Hoa Kỳ loại bỏ phần cứng và phần mềm do Trung Quốc sản xuất khỏi chuỗi cung ứng của họ. Tuy nhiên, tiến độ đang bị chững lại, vì việc loại bỏ các thiết bị có nguồn gốc từ Trung Quốc đang tỏ ra khó khăn hơn nhiều so với những gì Washington hiểu. Nó cũng gây tốn kém cho bất kỳ ngành công nghiệp quan trọng nào. Một nghiên cứu gần đây của Rhodium Group, một nhóm nghiên cứu của D.C., ước tính rằng việc mất khách hàng Trung Quốc sẽ khiến ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ thiệt hại 54 tỷ USD doanh thu hàng năm.

Nhiều công ty đã dành nhiều năm để xây dựng chuỗi cung ứng của họ ở Trung Quốc và không muốn từ bỏ chúng. Và trong khi chờ đợi, một giám đốc điều hành ngành viễn thông được giấu tên để thẳng thắn cho biết, “không ai theo dõi quá kỹ để xem các linh kiện và phần cứng của Trung Quốc này đã thâm nhập vào các doanh nghiệp Mỹ đến đâu.”

Nhưng các công ty đa quốc gia hy vọng rằng Biden có thể cho họ vượt qua có lẽ đã đặt nhầm hy vọng của họ. Vào ngày 24 tháng 2, Biden đã ký một lệnh hành pháp bao gồm việc đánh giá lại chuỗi cung ứng trong các ngành công nghiệp chủ chốt, bao gồm chất bán dẫn và pin tiên tiến. Trong thông báo, chính quyền cũng cho biết họ sẽ làm việc với các đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc trong nỗ lực thuyết phục các công ty của họ dời chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc.

Bên cạnh những lời hùng biện không thường xuyên trước công chúng, chính quyền Trump không nhấn mạnh đến việc hợp tác với các đồng minh khi nói đến việc tách bạch. Seoul và Tokyo sẽ rất vui khi có những cuộc trò chuyện đó, nhưng mức độ mà các công ty Nhật Bản và Hàn Quốc sẵn sàng rút lui là không chắc chắn. Nền kinh tế của họ hiện gắn bó với Trung Quốc hơn nhiều so với Mỹ. Như báo cáo của Rhodium Group cho biết, các đối thủ cạnh tranh của Hoa Kỳ có thể sẽ nhanh chóng lấy được khách hàng Trung Quốc nếu các công ty Hoa Kỳ rời đi. Nhưng cho dù các đồng minh có chơi cùng hay không, rõ ràng áp lực đối với các công ty Mỹ vẫn không giảm đi dưới thời Biden. Ít nhất là bây giờ.

Biden cũng đã làm thất vọng những người ủng hộ ông ở Phố Wall và Fortune 500 khi để lại mức thuế 250 tỷ USD của Trump đối với hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc. Trump đã hứa sẽ giảm hoặc loại bỏ thuế quan để đổi lại việc Trung Quốc tăng cường mua hàng hóa và nông sản của Mỹ, điều mà Bắc Kinh đã cam kết trong một thỏa thuận ký vào tháng 1 năm 2020. Nhưng Bắc Kinh đã không tuân theo: việc mua hàng của họ còn thiếu nhiều so với cam kết, và hiện nhóm của Biden đang nghiên cứu cách thực thi thỏa thuận. Đó là lý do tại sao hiện tại, việc loại bỏ thuế quan là điều không cần bàn cãi. “Chúng tôi không thể loại bỏ chúng mà không nhận lại được gì“, nguồn tin của NSC cho biết.

Lĩnh vực quan trọng thứ hai đối với chính sách Trung Quốc của Biden là cuộc rà soát quốc phòng vừa được công bố, kết quả của chúng dường như đã được dự báo trước. Bộ trưởng Quốc phòng Biden Lloyd Austin đã báo hiệu rằng chính quyền mới, giống như người tiền nhiệm, coi Trung Quốc là mối đe dọa địa chính trị và quân sự chính đối với Hoa Kỳ để thống trị Biển Đông. Washington cũng muốn chắc chắn rằng Mỹ có đủ hỏa lực và nhân lực trong khu vực để ngăn cản Bắc Kinh thực hiện động thái đối với Đài Loan, nơi mà CHND Trung Hoa coi là một tỉnh nổi loạn. Một nguồn tin từ Nhà Trắng, được giấu tên vì nguồn tin này không được phép nói chuyện có ghi âm, thì Biden, trong cuộc điện đàm kéo dài hai giờ gần đây với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đã dành “thời gian đáng kể cho Đài Loan. Ông ấy nhận thức rõ nó là một điểm nóng thực sự.

Về mặt logic, tất cả những điều này sẽ dẫn đến việc gửi thêm quân đến Châu Á Thái Bình Dương và đầu tư nhiều hơn vào các công nghệ để chống lại thế mạnh của Trung Quốc — ví dụ, các hệ thống phòng thủ có thể bắn hạ tên lửa siêu thanh. Trump đã tìm kiếm cả hai, nhưng không bao giờ thực sự chuyển giao cả hai.

Vấn đề tiềm ẩn đối với Biden là, Hoa Kỳ đang bước vào thời kỳ mà thâm hụt ngân sách vốn đã khổng lồ, thì nay có thể bùng nổ đến mức chưa từng có nếu dự luật cứu trợ COVID 1,9 nghìn tỷ đô la của chính quyền được thông qua.

Theo nguồn tin tham gia cuộc đánh giá quốc phòng, nỗi sợ lâu dài của Lầu Năm Góc là chắc chắn sẽ phải chịu áp lực cắt giảm chi tiêu trong vài năm tới. Điều đó đã đúng ngay cả trước khi xảy ra đại dịch. Nguồn tin nửa đùa nửa thật nói rằng ông lo lắng là việc “xoay trục sang châu Á” của Biden sẽ trở nên vô ích, về mặt quân sự, như của Obama. Mặc dù có nhiều sự phô trương về “trục xoay“, nhưng chỉ có một số ít quân cuối cùng được tái triển khai đến châu Á (phần lớn trong số đó, 1.150 lính thủy đánh bộ, đến Úc). Nguồn tin Lầu Năm Góc cho biết: “Mọi người xung quanh đây đều nghi ngờ rằng [ngân sách] sẽ giảm mạnh vào một thời điểm nào đó”.

Blinken rõ ràng không đùa khi nói rằng ông chấp thuận cách tiếp cận cứng rắn hơn của Trump đối với Trung Quốc. Về thương mại và quốc phòng, cách tiếp cận của Biden cho đến nay giống nhau hơn. Có hai điều khác. Biden sẽ làm việc tích cực hơn với các đồng minh để đối đầu với Trung Quốc về thương mại và ngăn chặn nước này về mặt quân sự. Điểm khác biệt nữa là sự háo hức, bất chấp căng thẳng trong mối quan hệ ở mọi nơi khác, là được làm việc với Bắc Kinh về vấn đề biến đổi khí hậu.

Cố gắng thuyết phục Bắc Kinh giảm lượng khí thải CO2 – vốn nhiều nhất trên thế giới hàng năm – là một mục tiêu tốt đẹp. Tại sao Bắc Kinh lại cùng tham gia vào lúc này hoàn toàn không rõ ràng. “Sa hoàng” khí hậu John Kerry đã nói rằng thế giới đã bị bỏ đói bởi sự lãnh đạo của Hoa Kỳ về vấn đề này. Sự thật là Bắc Kinh chưa bao giờ có hứng thú với “sự lãnh đạo” của Hoa Kỳ về khí hậu, và nó vẫn như vậy.

Biến đổi khí hậu sẽ là một vấn đề lớn: sự phụ thuộc của Trung Quốc vào than đá đã khiến nước này trở thành nguồn của gần một phần ba lượng khí thải carbon dioxide của thế giới — điều mà ông John Kerry, quan chức khí hậu Biden, có thể sẽ giải quyết.
KEVIN FRAYER / GETTY

Nhưng mức độ nghiêm trọng của vấn đề dường như nằm trong đảng Dân chủ – Biden sẵn sàng chọc giận các nhân viên công đoàn về đường ống Keystone để xoa dịu những người ủng hộ mình vẫn bị vấn đề khí hậu ám ảnh – Bắc Kinh có thể sử dụng vấn đề này để cố gắng đạt được những gì họ muốn ở nơi khác. Nó có thể hứa hẹn cắt giảm lượng khí thải ở đây hoặc ở đó, hoặc đồng ý hợp tác trong một số dự án nghiên cứu năng lượng “xanh”, đổi lại việc giảm thuế quan hoặc giảm leo thang chung của các cuộc chiến kinh tế đang diễn ra.

Đó không phải là một thỏa thuận mà Trump sẽ thực hiện. Nhưng chỉ một tháng sau nhiệm kỳ của Biden, điều đó đã phải rõ ràng với các nhà tài trợ của ông – nổi bật nhất là Phố Wall, Big Tech và Hollywood – rằng vị tổng thống này không thể chỉ một lần nữa búng tay và giả vờ rằng đó là năm 2010, khi chính sách của Hoa Kỳ là về “sự tương tác“và thị trường [Trung Quốc] 1,3 tỷ người tiêu dùng đang vẫy gọi [các đại công ty đó] một cách đầy phấn khích.

Những tín hiệu chính cho chính sách Trung Quốc của Biden sẽ như thế nào? Khi (hoặc nếu) chính quyền quyết định duy trì vô thời hạn các mức thuế quan của Trump nếu Trung Quốc không tăng cường mua hàng hóa và dịch vụ của Hoa Kỳ; việc rà soát quốc phòng hiện đang được tiến hành sẽ thay đổi việc triển khai quân sự của Hoa Kỳ ở Đông Á như thế nào; liệu tổng thống mới có cố gắng hồi sinh một phiên bản của quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương — một thỏa thuận thương mại giữa các đồng minh của Hoa Kỳ mà chính quyền Obama chưa bao giờ đệ trình Quốc hội để phê chuẩn hay không. Đó sẽ là một tín hiệu mạnh mẽ cho các đồng minh châu Á rằng Biden nghiêm túc làm việc với họ để mở rộng thương mại và kiềm chế Trung Quốc.

Biden và nhóm của ông đã cho thấy họ là những người theo chủ nghĩa hiện thực, không lãng mạn, khi nói đến Trung Quốc. Và thực tế mà họ đang hướng tới là một thực tế mà Donald Trump đã giúp tạo ra .,.

2 comments

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.