2518. Vâng, đó là sự thật, thế giới đang cạn kiệt cát

Ảnh: DW.com

Cát là vật liệu chính được sử dụng trong xây dựng cầu đường, tàu cao tốc và thậm chí cả các dự án đất đai

ASIA TIMES by DAVE MAKICHUKMAY 19, 2021

Ba Sàm lược dịch

Đôi khi chúng ta thậm chí không biết nó đến từ đâu, chảy ra bao nhiêu từ các con sông. Chúng ta không biết. Chúng ta không biết. ” – Louise Gallagher, Đài quan sát cát toàn cầu ở Geneva

Ai có thể nghĩ rằng trong thời đại ngày nay, cát lại trở thành một thứ hàng hóa đáng mơ ước đến mức nó sẽ làm nảy sinh ra một loại “Mafia Cát”.

Điều đó có vẻ kỳ lạ, Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đã cảnh báo về các nhóm nói trên, bao gồm những người xây dựng, buôn bán và kinh doanh được biết là đang hoạt động ở các quốc gia như Campuchia, Việt Nam, Kenya và Sierra Leone, theo CNBC đưa tin.

UNEP cho biết, các nhà hoạt động đang làm việc để làm sáng tỏ các hoạt động của họ cũng đang bị đe dọa và thậm chí bị giết.

Lý do là – thế giới đang cạn kiệt cát.

Và không, chúng tôi không nói về những sa mạc phủ đầy cát và những đường bờ biển trải dài trên khắp thế giới – bạn có thể đã xem những bức ảnh từ Sahara và các khu vực khác.

Các hạt cát sa mạc, bị bào mòn bởi gió chứ không phải nước, quá mịn và tròn để có thể kết dính với nhau cho mục đích xây dựng.

Cát được tìm kiếm nhiều hơn là loại có góc cạnh hơn và có thể gắn kết lại với nhau. Nó thường có nguồn gốc và chiết xuất từ ​​đáy biển, bờ biển, mỏ đá và sông.

Tuy nhiên, vấn đề là nguồn tài nguyên này đang bị mất dần đi.

Không cần phải nói, toàn bộ xã hội của chúng ta được xây dựng trên cát. Nó là nguyên liệu thô được tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới sau nước và là một thành phần thiết yếu đối với cuộc sống hàng ngày của chúng ta.

Cát là chất chính được sử dụng trong xây dựng cầu, đường bộ, đường tàu cao tốc và thậm chí cả các dự án cải tạo đất. Cát, sỏi và đá được nghiền nát cùng nhau, được nấu chảy để làm kính, sử dụng trong mọi loại cửa sổ, màn hình máy tính và điện thoại thông minh.

Ngay cả việc sản xuất chip silicon cũng sử dụng cát.

Tuy nhiên, thế giới đang phải đối mặt với sự thiếu hụt – và các nhà khoa học khí hậu nói rằng nó là một trong những thách thức bền vững lớn nhất của thế kỷ 21.

Đã đến lúc hoảng sợ chưa? Chà, điều đó chắc chắn sẽ không giúp ích được gì, nhưng đã đến lúc chúng ta phải xem xét và thay đổi nhận thức của chúng ta về cát,” Pascal Peduzzi, một nhà khoa học khí hậu của UNEP cho biết.

Peduzzi, giám đốc Cơ sở dữ liệu thông tin tài nguyên toàn cầu của UNEP tại Geneva, Thụy Sĩ, đã mô tả việc quản lý tài nguyên cát trên toàn cầu như là một chuyện hệ trọng, rõ ràng ai cũng biết nhưng mọi người cứ làm ngơ (nguyên văn: the elephant in the room).  

Chúng ta chưa bao giờ nghĩ rằng chúng ta sẽ cạn kiệt cát, nhưng nó đang bắt đầu ở một số nơi. Đó là dự đoán những gì có thể xảy ra trong thập kỷ tới, bởi vì nếu chúng ta không nhìn về phía trước, nếu chúng ta không dự đoán, chúng ta sẽ gặp phải những vấn đề lớn về nguồn cung cấp cát cũng như về quy hoạch đất đai,” ông nói thêm.

Liên Hợp Quốc ước tính rằng 4,1 tỷ tấn xi măng được sản xuất mỗi năm, chủ yếu từ Trung Quốc, chiếm 58% sự bùng nổ xây dựng sử dụng nhiên liệu cát ngày nay.

Mức độ sử dụng cát và sỏi trên toàn cầu cao gấp 10 lần so với xi măng. Điều này có nghĩa là, chỉ riêng đối với lĩnh vực xây dựng, hàng năm thế giới tiêu thụ khoảng 40 đến 50 tỷ tấn cát.

Nó đủ để xây một bức tường cao 27 mét, rộng 27 mét bao quanh hành tinh mỗi năm.

Tỷ lệ sử dụng cát trên toàn cầu – đã tăng gấp ba lần trong hai thập kỷ, một phần do kết quả của quá trình đô thị hóa mạnh mẽ – vượt xa tỷ lệ tự nhiên mà cát đang được bổ sung do phong hóa đá bởi gió và nước.

Theo một bài báo đăng trên tạp chí Nature, việc khai thác cát đã thúc đẩy loài cá sấu Ấn Độ chuyên ăn cá ở sông Hằng đến bờ vực tuyệt chủng – chỉ còn dưới 250 con trưởng thành trong tự nhiên – và làm cho các bờ sông trên dòng Mekong mất ổn định, mà sự sói lở có thể khiến một nửa triệu người mất nhà cửa.

Chris Hackney, một nhà địa lý tại Đại học Newcastle ở Anh, người nghiên cứu vấn đề này, tác giả của bài báo trên tạp chí Nature, cho biết một lý do khiến thiệt hại do khai thác mỏ bị bỏ qua, là mặc dù cát có trong các vật thể xung quanh chúng ta, nhưng nó lại “ẩn khuất khỏi tầm nhìn làm ta khó thấy”.

Khi hỏi mọi người hãy nêu tên thứ hàng hóa quan trọng nhất trên hành tinh này, thì cát có lẽ không phải là thứ được nhắc đến.”

Trớ trêu thay, các quốc gia Trung Đông như Ả Rập Xê Út lại nhập khẩu cát từ những xứ xa xôi như Canada và Australia, theo báo DW.com cho biết.

Burj Khalifa cao 830m, một tòa nhà chọc trời ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất lân cận, được xây dựng bằng cách sử dụng hàng nhập khẩu từ bên kia thế giới.

Phần lớn nhu cầu đến từ Trung Quốc, quốc gia sản xuất nhiều xi măng hơn trong 3 năm 2011-2014 so với Mỹ trong cả thế kỷ trước.

Ấn Độ, nhà sản xuất xi măng lớn nhất tiếp theo, dự kiến ​​sẽ vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2027.

Khi người dân khắp châu Á và châu Phi di chuyển đến các thành phố và dân số thế giới tăng lên 10 tỷ người vào giữa thế kỷ này, nhu cầu về cát được dự báo sẽ tiếp tục tăng.

Và nó không chỉ để làm bê tông.

Vào năm 2011, 20 triệu mét khối cát đã được nạo vét từ đáy biển trên các bờ biển của Hà Lan để tạo thành một hàng rào tự nhiên bảo vệ chống lại xói mòn và biến đổi khí hậu.

Trong nửa thế kỷ qua, Singapore đã xây dựng các đảo nhân tạo làm tăng diện tích đất lên một phần tư bằng cách sử dụng cát nhập khẩu từ Campuchia, Việt Nam, Indonesia và Malaysia.

Quần đảo Palm nhân tạo của Dubai, có thể nhìn thấy từ không gian vũ trụ, được tạo ra từ cát được nạo vét từ đáy Vịnh Ba Tư.

Và sau đó là tổn hại nhân mạng.

Khi giá cát tăng cao, cảnh sát ở các nước từ Nam Phi đến Mexico liên tục thông báo về những xác chết dưới tay của những người khai thác mỏ.

Không nơi nào bạo lực tồi tệ hơn ở Ấn Độ, quê hương của những “mafias cát” chết người nhất thế giới.

Các băng nhóm tội phạm ở đó đã thiêu sống các nhà báo, tấn công các nhà hoạt động đến chết và dùng xe tải cán qua các sĩ quan cảnh sát.

Trong một báo cáo năm ngoái từ Mạng lưới Đập, Sông và Con người Nam Á, một nhóm hoạt động môi trường có trụ sở tại Delhi, đã thống kê được 193 người chết do khai thác cát trái phép ở Ấn Độ trong hai năm qua. Nguyên nhân chính của cái chết là điều kiện làm việc kém, bạo lực và tai nạn.

Trong khi một số thợ mỏ lặn xuống đáy sông hàng trăm lần mỗi ngày mà không có quần áo bảo hộ, và có báo cáo về lao động trẻ em từ Ấn Độ đến Uganda, thì ngành công nghiệp này hiếm khi bị quy trách nhiệm.

Tôi muốn nói rằng một hạt cát có thể là một hạt của sự đổi thay,” Kiran Pereira, nhà nghiên cứu và người sáng lập của tổ chức SandStories.org cho biết.

Điều quan trọng là phải tập trung vào những gì tốt đẹp đang diễn ra. Ví dụ, Zurich đang xây dựng các tòa nhà bằng 98% bê tông tái chế. Thành phố Amsterdam đã cam kết đặt mục tiêu giảm một nửa việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên vào năm 2030. Đó là những việc làm đáng khích lệ, ”Pereira nói.

Peduzzi cho biết, hồi chuông cảnh tỉnh về tình trạng thiếu cát toàn cầu được đưa ra năm 2019, khi các chính phủ lần đầu tiên công nhận cuộc khủng hoảng môi trường và vấn đề này cuối cùng đã được đưa vào chương trình nghị sự chính trị như một nghị quyết của Liên hợp quốc.

Thật không may, Peduzzi nói với CNBC rằng, thách thức vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng trên phạm vi toàn cầu.

Nó vẫn còn là câu chuyện rất mới. Trong nhiều chính sách phát triển, thậm chí không thấy ai nói đến vấn đề cát này, nó đến từ đâu, tác động xã hội hay tác động môi trường, nên còn rất nhiều việc phải làm ”, ông nói tiếp.

Đã đến lúc phải thức tỉnh và đứng lên rồi.”

Nguồn: CNBC, DW.com, Nature, SandStories.org, South Asia Network, UNEP

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.