2564. Chiến tranh thương mại Trung Quốc – Australia giúp cho ASEAN đôi bên cùng có lợi

Tổng thống Indonesia Joko Widodo (trái) và Thủ tướng Australia Scott Morrison trong lễ ký kết tại Tòa nhà Quốc hội ở Canberra vào ngày 10 tháng 2 năm 2020. Ảnh: AFP / Rick Rycroft

Các nước láng giềng Đông Nam Á đang khiến việc tách Australia khỏi Trung Quốc bớt đau đớn hơn một chút

ASIA TIMES by DAVID HUTTJUNE 8, 2021

Ba Sàm lược dịch

Đông Nam Á đang gặt hái những lợi ích từ cuộc chiến thương mại của những người khác.

Vào đỉnh điểm của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung, nhiều quốc gia trong khu vực, không ngoài Việt Nam, đã chứng kiến ​​sự thúc đẩy lớn đối với đầu tư hướng nội và xuất khẩu, khi Washington và Bắc Kinh tìm cách tách khỏi chuỗi cung ứng của nhau.

Giờ đây, các quốc gia trong khu vực này cũng đang đạt được lợi nhuận trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Úc và Trung Quốc đang gia tăng, được thúc đẩy bởi lời kêu gọi của Canberra về một cuộc điều tra quốc tế, độc lập về nguồn gốc Trung Quốc của đại dịch Covid-19.

Điều này, nằm trong số các tranh chấp khác nữa, khiến Bắc Kinh áp đặt mức thuế cao một cách thận trọng đối với hàng hóa của Australia, từ lúa mạch đến thịt bò, đường đến rượu vang. Do sự phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của Australia vào thị trường Trung Quốc, Bắc Kinh có lẽ nghĩ rằng quyết định của mình sẽ dẫn đến việc Canberra rút lui nhanh chóng.

Tuy nhiên, trong khi thương mại giảm mạnh với Trung Quốc, trong nhiều lĩnh vực, thì xuất khẩu của Úc sang các quốc gia khác lại tăng mạnh, đã bù đắp phần lớn thiệt hại (khi giá cả hàng hóa toàn cầu tăng vọt).

Trong khi hầu hết các mặt hàng xuất khẩu của Úc đã được chuyển hướng sang Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Ấn Độ, thì các quốc gia Đông Nam Á cũng đã nhập nhiều hàng hóa của Úc hơn.

Một báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Australia, công bố ngày 4/6, cho thấy phần lớn những nhà xuất khẩu tin rằng thương mại bình thường với Trung Quốc là “không thể” và cho rằng thương mại cần phải xoay trục sang các nước như Việt Nam, Indonesia và Malaysia.

Các báo cáo cũng thể hiện lượng xuất khẩu lúa mạch của Úc sang Đông Nam Á đang tăng, đặc biệt là sang Thái Lan.

Xuất khẩu than đá của Australia đã đạt mức thấp nhất trong 8 năm vào tháng 3, kết quả của việc Trung Quốc áp thuế cũng như các vấn đề về nguồn cung. Không có than đá nào được xuất khẩu sang Trung Quốc từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, lần đầu tiên trong gần hai thập kỷ.

Tuy nhiên, xuất khẩu than của Úc sang Việt Nam đã tăng lên 20,34 triệu tấn vào năm 2020, tăng từ 15,7 triệu một năm trước đó, theo số liệu hải quan của Úc.

Nhìn chung, thương mại song phương giữa Việt Nam và Australia đạt trị giá 3,63 tỷ đô la Mỹ trong 4 tháng đầu năm 2021, tăng 33,85% so với cùng kỳ năm trước, theo nhận xét của ông Nguyễn Đăng Thắng, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Australia.

Mặt khác, các nền kinh tế Đông Nam Á cũng được hưởng lợi từ việc gia tăng thương mại với Trung Quốc do cuộc chiến thương mại với Australia.

Theo tỷ lệ phần trăm tổng lượng than nhập khẩu của Trung Quốc, thị phần của Indonesia đã tăng từ 46,9% vào đầu năm 2020 lên 69,2% vào đầu năm 2021, phần lớn nhờ vào thỏa thuận trị giá 1,5 tỷ đô la được ký với các nhà cung cấp than của Indonesia vào tháng 11 năm ngoái.

Không ai tưởng tượng được rằng Đông Nam Á có thể thay thế Trung Quốc trở thành thị trường xuất khẩu của Australia. Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia, kim ngạch thương mại song phương với Trung Quốc trị giá 235 tỷ USD vào năm 2019, cao gấp đôi so với mức 123,7 tỷ USD mà nước này đã thực hiện với các nước ASEAN trong năm đó, theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia.

Để so sánh, thương mại của Australia với các quốc gia châu Âu chỉ cao hơn một chút so với ASEAN, trị giá 127,5 tỷ USD trong năm 2019.

Tuy nhiên, cuộc chiến thương mại Australia-Trung Quốc đã khiến tâm trí của Canberra chuyển hướng tập trung hơn vào tầm quan trọng của các thị trường Đông Nam Á, với đánh giá triển vọng kinh tế gần đây cho thấy khu vực này có thể đóng một vai trò lớn hơn nhiều đối với ngành công nghiệp bông, than và rượu của Australia.

Thương mại của Australia với Đông Nam Á đã được hưởng lợi từ các thỏa thuận thương mại quan trọng, bao gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), trong đó Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam là thành viên, cũng như Hiệp định Tự do Thương mại ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA).

Hiệp định thứ hai, có hiệu lực vào năm 2010 và sẽ loại bỏ gần như tất cả các loại thuế vào năm 2025, cũng được thiết lập để sửa đổi, với các nhà đàm phán tổ chức các cuộc họp ảo vào tháng trước để cập nhật hiệp ước về những thay đổi quy tắc mới nhất của WTO.

Các quốc gia ASEAN không chỉ là một nơi lấp chỗ trống trong lúc các nhà xuất khẩu của Úc tìm kiếm thị trường mới, khi căng thẳng thương mại với Trung Quốc đang gia tăng.

Báo cáo tóm tắt về Việt Nam gần đây của nhà phân tích đầu tư Dezan Shira & Associates cho thấy Việt Nam là thị trường lý tưởng cho các nhà xuất khẩu Australia khai thác, với tầng lớp trung lưu phát triển nhanh nhất trên thế giới và mức tiêu thụ rượu vang tăng 173,6% từ năm 2018 đến năm 2019.

Các nhà xuất khẩu rượu vang của Australia đã bị ảnh hưởng nặng nề sau khi Trung Quốc áp thuế 200% cho đến năm 2025.

Tuy nhiên, họ có thể mong đợi thuế quan sẽ giảm trong những năm tới. Đối với nhập khẩu rượu vang, CPTPP hiện có mức thuế là 32%, nhưng sẽ giảm xuống 27% vào tháng 1 năm 2022, trước khi giảm dần về 0% từ năm 2028. Theo AANZFTA, thuế quan sẽ giảm từ 80% xuống chỉ còn 20% kể từ đầu năm sau.

Bên cạnh việc gia tăng thương mại với Đông Nam Á, cuộc chiến thương mại giữa Úc và Trung Quốc cũng khiến người dân của Canberra tập trung vào tầm quan trọng của mối quan hệ ngoại giao chặt chẽ hơn với khu vực này.

Trong cuộc gặp thượng đỉnh ảo với các quan chức Indonesia vào năm ngoái, Thủ tướng Australia Scott Morrison cho biết hai bên có mức độ “tin tưởng vững chắc thêm cho tình bạn chân thật nhất“, trong khi Tổng thống Indonesia, Joko Widodo, đáp lại lời khen bằng cách gọi Australia là “người bạn chân thật nhất” của đất nước ông.

Mặc dù vẫn đang trong quá trình đàm phán, hiệp định quan hệ Đối tác Kinh tế Chặt chẽ hơn giữa Indonesia-Australia dự kiến ​​sẽ sớm được thống nhất. Về thương mại hàng hóa, hiệp định sẽ chứng kiến ​​hơn 99% hàng hóa xuất khẩu của Australia vào Indonesia được miễn thuế hoặc được ưu đãi vào năm 2020. Hầu như tất cả hàng hóa xuất khẩu của Indonesia sang Australia sẽ được áp mức thuế bằng 0.

Vào tháng 1, Australia và Malaysia đã tổ chức Hội nghị các nhà lãnh đạo thường niên đầu tiên và nhất trí nâng cấp quan hệ lên quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.

Năm ngoái, Australia cũng đã mở một văn phòng sáng kiến ​​cơ sở hạ tầng mới ở Bangkok và đã lên kế hoạch mở một văn phòng liên lạc ở Naypyidaw khi cuộc đảo chính quân sự của Myanmar vào tháng Hai tạm dừng.

Trong cuộc khảo sát mới nhất về khu vực Đông Nam Á, do Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore công bố, những người tham gia đã được hỏi: Nếu ASEAN tìm kiếm “bên thứ ba” để tự bảo vệ trước những bất ổn của cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, thì nước thứ ba nào sẽ làm họ tin tưởng?

Khoảng 7,5% cho biết Australia, một tỷ lệ cao hơn so với Hàn Quốc hoặc Ấn Độ. Xếp sau Nhật Bản và EU, Australia là “cường quốc trung bình” phổ biến thứ ba trong khu vực.

Đối với Đông Nam Á, sẽ có được lợi ích tài chính từ sự chú ý ngày càng tăng của Úc.

Viết vào tháng 2, Melissa Conley Tyler, một nhà nghiên cứu tại Viện Châu Á, Đại học Melbourne, lưu ý rằng cuộc chiến thương mại với Trung Quốc đã làm gia tăng cảm xúc của người Úc rằng họ “không thể bỏ qua [Đông Nam Á] khi đối mặt với tình trạng tăng cường cạnh tranh giữa các cường quốc. ”

Vào cuối năm ngoái, Canberra đã công bố một loạt các gói hỗ trợ phát triển mới cho khu vực này, bao gồm khoản vay 1,5 tỷ USD cho Indonesia để hỗ trợ ngân sách cũng như hàng chục triệu USD để hỗ trợ đại dịch.

Tyler viết: “Điều này cho thấy chính phủ nhận ra rằng mức đầu tư hiện tại là quá thấp để đáp ứng các mục tiêu chiến lược của Úc.”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.