2639. Campuchia trở thành chủ tịch ASEAN trong vùng nước đầy biến động

EAST ASIA FORUM

Author: Kimkong Heng, UQ

17 July 2021

Nguyễn Bá Khuyến lược dịch

Campuchia sẽ là chủ tịch ASEAN vào năm tới – lần thứ ba kể từ khi gia nhập tổ chức này của khu vực vào năm 1999. Lần cuối cùng Campuchia làm chủ tịch ASEAN là vào năm 2012, với việc nước này bị chỉ trích dữ dội vì đứng về phía Trung Quốc, gây thiệt hại cho các quốc gia ASEAN khác quanh những tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông.

ASEAN lần đầu tiên không ra được tuyên bố chung trong lịch sử 45 năm, sau khi Campuchia được cho là đã từ chối đưa ra những ngôn từ chỉ trích sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông.

Tuy nhiên, Campuchia sẽ phải đối mặt với một loạt thách thức thậm chí còn khó khăn hơn với tư cách là chủ tịch ASEAN vào năm 2022.

Đầu tiên là sự cần thiết phải hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử rất được mong đợi và cần thiết để giải quyết các yêu sách lãnh thổ xung đột trong các vùng biển đang tranh chấp của khu vực. Vấn đề này có thể gây ra sự chia rẽ giữa các thành viên ASEAN và có khả năng làm suy yếu tính trung tâm, thống nhất và có liên quan của khối đối với việc quản trị ở Châu Á Thái Bình Dương một cách rộng lớn hơn.

Trong khi Campuchia nhắc lại lập trường trung lập, với tư cách là một quốc gia không có tuyên bố chủ quyền và khuyến khích các cách tiếp cận song phương để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông, thì các thành viên ASEAN có yêu sách như Philippines và Việt Nam lại muốn các vấn đề được giải quyết đa phương thông qua ASEAN.

Những bất đồng về cách tốt nhất để giải quyết vấn đề có thể bùng phát trở lại khi Campuchia trở thành chủ tịch ASEAN vào năm tới, ngay cả khi các nhà lãnh đạo như Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte dường như không muốn đối đầu với Trung Quốc về các tranh chấp trên biển hiện nay. Trong trường hợp xấu nhất, thế giới có thể chứng kiến ​​một thất bại khác của chính sách ngoại giao ASEAN nếu Campuchia không thể dung hòa các lợi ích đa dạng của mười quốc gia thành viên của tổ chức. Những tuyên bố rằng Campuchia đang trở thành một quốc gia dựa vào Trung Quốc (client state)  cũng sẽ được củng cố, nó sẽ làm tổn hại thêm hình ảnh quốc tế của Campuchia.

Một thách thức khác là giải quyết tình trạng khủng hoảng ở Myanmar do cuộc đảo chính của quân đội vào tháng Hai. Có vẻ như vai trò chủ tịch của Brunei trong năm nay sẽ đưa Myanmar trở lại trạng thái bình thường trước cuộc đảo chính. Quân đội Myanmar do Tướng Min Aung Hlaing lãnh đạo đã thể hiện vị thế sẵn sàng của mình – bao gồm cả các hành động bạo lực chống lại những người biểu tình dân sự – để nắm giữ quyền lực. Vẫn còn phải xem liệu ASEAN có thể thực hiện thành công sự đồng thuận 5 điểm đạt được trong hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ở Jakarta vào cuối tháng 4 vừa qua hay không.

Nếu cuộc khủng hoảng Myanmar vẫn chưa được giải quyết, Campuchia có thể sẽ phải gánh vác nhiệm vụ cố gắng ngăn chặn các vụ bạo lực đang diễn ra đối với dân thường của quân đội Myanmar. Đây sẽ là một bài kiểm tra khó khăn về khả năng lãnh đạo đối với Campuchia do hồ sơ nhân quyền và thái độ kém cỏi của chính nước này đối với cuộc đảo chính, khác với các thành viên ASEAN khác như Indonesia, Malaysia và Singapore.

Ngoài các tranh chấp hàng hải và cuộc khủng hoảng Myanmar, một nửa ASEAN và Trung Quốc đang vướng vào các vấn đề môi trường đang gây ra ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Những thiệt hại nghiêm trọng về môi trường do các đập đang diễn ra ở thượng nguồn sông Mekong có thể gây ra những hậu quả sâu rộng cho hàng triệu người ở Đông Nam Á.

Khi Trung Quốc tiếp tục phát huy ảnh hưởng của mình ở sông Mekong, các quốc gia khác cũng đã tăng cường ghi dấu ấn trong khu vực. Hoa Kỳ đã gia hạn cam kết của mình thông qua Đối tác Mekong-Hoa Kỳ trong khi các cường quốc khu vực như Nhật Bản và Hàn Quốc tăng cường gắn kết với các nước Mekong trên cơ sở hợp tác rộng rãi hơn với ASEAN.

Cạnh tranh địa chính trị ngày càng tăng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc được các nước thành viên ASEAN coi là con dao hai lưỡi. Trong khi cạnh tranh và sự tham gia gia tăng trong khu vực đã mang lại những cơ hội mới, nó cũng đóng vai trò như một chất xúc tác cho sự tranh giành và chia rẽ các bên, gây nguy hiểm cho tính trung tâm và thống nhất trong lịch sử của ASEAN.

Campuchia có thể bị cuốn vào cuộc cạnh tranh địa chính trị giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Washington đã bày tỏ quan ngại về một căn cứ quân sự được cho là của Trung Quốc ở Campuchia, mặc dù thiếu bằng chứng cụ thể để chứng minh sự tồn tại của nó. Trong chuyến thăm Campuchia gần đây, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman đã nêu vấn đề hiện diện quân sự của Trung Quốc, thúc giục lãnh đạo Campuchia ‘duy trì chính sách đối ngoại độc lập và cân bằng‘.

Với tư cách là chủ tịch ASEAN, Campuchia cũng sẽ được giao nhiệm vụ dẫn dắt sự phục hồi kinh tế sau đại dịch của Đông Nam Á. Mặc dù COVID-19 vẫn còn tàn phá , nhưng việc phổ biến các loại vaccine của Trung Quốc như Sinovac và Sinopharm đã được Tổ chức Y tế Thế giới bật đèn xanh cho việc sử dụng khẩn cấp , một sự kiện có khả năng mở ra các chương trình tiêm chủng đầy tham vọng hơn trong khu vực – đặc biệt là ở các quốc gia có quan hệ gần gũi với Trung Quốc.

Tuy nhiên, vai trò chủ tịch ASEAN của Campuchia có thể sẽ bị áp lực do những mối quan hệ rất giống nhau đó. Việc Phnom Penh ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào viện trợ phát triển của Trung Quốc có nghĩa là Campuchia có thể sẽ hành xử như họ đã làm trong các tranh chấp trên Biển Đông. Một mình ASEAN không thể đảm bảo an ninh và phát triển kinh tế của Campuchia, vì vậy Campuchia không muốn chọc tức Trung Quốc một cách không cần thiết.

Một tuyên bố gần đây của Thủ tướng Campuchia Hun Sen đã nêu ra vấn đề này một cách ngắn gọn – ‘Nếu tôi không dựa vào Trung Quốc, thì tôi sẽ dựa vào ai?’ Trung Quốc dường như vẫn là lựa chọn hàng đầu của Campuchia để đảm bảo lợi ích kinh tế và sự tồn tại của chế độ trong tương lai gần.

Nhưng với tình trạng thù địch sâu sắc giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, cũng như một số quốc gia thành viên ASEAN, sẽ là khôn ngoan nếu Campuchia áp dụng một chính sách đối ngoại linh hoạt hơn và cân bằng mà không chỉ đơn giản là phục vụ lợi ích chiến lược của Trung Quốc và đảo ngược hướng đi độc tài của chính mình.

Kimkong Heng là nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại Đại học Queensland và là Nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại Trung tâm Phát triển Campuchia.


Liên quan:

3 comments

  1. Whoa, có vẻ dân mềnh, ngoài Đảng ra, cái gì cũng nghi ngờ tới nơi tới chốn . OK, đây là kinh nghiệm của tớ . Vì là … từ ziệc nàn là “công chức” sáng vác ô tô đi, tối mịt mới vác zìa, nên dù mún hay không, rất nhìu ngừ được phái đi làm những chiện liên wan đến dịch zật . Thus, in a sense, tớ có thỉa “bị” xem là first-hand witness. 2 hào của tớ . Tin thì tin, hổng tin thì … what is wrong w another sin, therealsin, not “xin”. Fair Warning: Những điều viết ra đây chỉ áp dụng cho mẽo và chỉ mẽo năm ngoái, aka things probably change so quick that what used to be good, cannot be applied no mo. Và các biến thể mới, im not in the circle anymo. Mọi ngừ ai hồi trước làm gì trở zìa vị chí cũ . Khi nào cần thì chính phủ kiu sau .

    Đầu tiên tiền đâu, Covid Virus is Airborne. Có nghĩa nó có thỉa lây lan trong không khí . Not for long tho. methink the most is about 3-4 hrs, then it has to land. Đơn giản vì níu nó chỉ chiền qua các “tia bắn” then 6ft apart would have been sufficient, which is not the case. Có nhìu chường hợp VN đã chứng kiến, 1 người lây cho gần 50 mạng làm chung 1 nhà máy . Xplain that với chiện virus hổng chiền qua không khí, you just cant. Oh, i mean ở ngoài này . Ở VN thì thiếu gì cách để biện hộ . Another way is thru indirect contact. Carrier tới bấm chuông, virus stay on cái chuông là chủ yếu, và cả cái cửa trong 24h. Ngừ chong nhà ra hớn ha hớn hở mở cửa . Done.

    Chiện kế, đúng là nắng gắt sẽ làm cho virus chết, but dont count on it. Với thành phố nhà cao tầng, theres no direct sunlight almost anywhere. Ở NYC vì urban planning, trồng nhiều cây sẽ giảm lượng tiêu thụ điện, ở VN vì phát chiển vô tội vạ . Virus sống rất khỏe in the shades, and even under direct heat from the sun, its gonna take sometimes b4 virus zìa với Bác Hồ nhà mềnh . Bai zờ vê, cũng myth chớ hổng phải fact là mùa lạnh sẽ làm cho số ngừ nhiễm tăng, mùa hè thì ít . Numbers showed otherwise, vì mùa hè dân ra ngoài nhìu hơn nên số ngừ nhiễm cao hơn . Mùa lạnh dân ít ra đường, thus number actually went down, granted not much, but it did come down. Có nghĩa ở bên này, ngoại trừ có cái nhà giữa sa mạc ở Arizona hay New Mexico, youre vulnerable.

    Ideal would have been total lockdown, and it was a mess in the US as you can see. Chỉ lói thía lày, hồi nước Mỹ lockdown, thì cái cảnh hoang vắng của thành phố mang tên Bác hiện giờ vưỡn còn là cái chợ . There were 2 cars on the highway, one of them is mine, on my way to work. Mà con đường tớ đi làm 7h sáng là đã jam 3-4 chỗ níu bình thường . Tớ lên du túp coi mà còn thấy 4-5 người dừng ở đèn đỏ mới hôm wa thì no star where. Cái khó nữa là văn hóa sống của Mỹ khác với Việt . Ngoại trừ mấy thành phố lớn như NYC, thường thì nhà bên này khá biệt lập, và 2 places dân Mỹ spend the most time, work & home. Tất nhiên, ngoại trừ đi chơi . That aint the case với Việt Nam . Tam đại đồng đường, ở nhà có phát điên . Một cái khác rõ ràng nữa là thường ngừ bên này đi chợ 1 ngày ăn 1 tuần . Với covid, it even last longer. Record là 2.5 wks. Việt Nam đi chợ hàng ngày . Văn hóa sống đã khác 1 trời 1 vực mà mọi ngừ đã thấy it was a mess. Đã vậy ông Tổng thống Chúa phái xuống hoặc quỷ tha ma bắt, tùy cách nhìn … im just sayin this the damage is real. Trên vanviet có 1st hand account của 1 ngừ bị dính, may là tác giả vượt qua được, but he should consider himself lucky là đã tới bệnh viện kịp thời . There was one moment when everything actually collapsed. Cứ thử tưởng tượng he didnt make it to the hospital, cứ ỷ y ở nhà hóng gió & xông dầu, WTF gonna happen? Có ngồi đó mà viết zìa nó hay không ? Consider that a brush of death. Đọc thì thấy có vẻ ổng khá khỏe mạng, giữ gìn sức khỏe từ trước, and he almost zìa với Bác Hồ . How many of you dám nói mình khỏe như vâm ? Even là lực sĩ, you wanna take that chance? Be my statistical guests.

    1 case nữa là 1 bà không đi đâu cả, chỉ nằm ngoài cửa . She still got infected trong khi cả nhà hổng ai bị . Now tell me it aint air-borne again. Chỉ có thỉa giải thích là ngừ mắc dịch dường như đi ngang qua cửa . Thats all it takes, honey.

    Có 1 điều Đảng các bác hổng bít rút kinh nghiệm . Chiện logistics. Lần trước thiếu gạo cho thành phố mang tên Bác, Đảng lục tục “Đổi Mới”. Same xít happen, bi giờ sẽ là Kái Kon Tự Do gì nữa đây ? Vứn đề logistics thì kiu vì lạc hậu, bảo thủ, phản tiến bộ vv … vv … Bi giờ lại vấn đề logistics WTF you gonna blame this time?

    Intel của Mỹ cho biết họ huy động quân đội để làm cầu nối giữa cung & cầu . Complete w Hazmat suits.

    Coi như thành phố mang tên Bác đã cơ bản được giải phóng, miền Nam follow suit. Đang rục rịch Bắc tiến . Móa, Cô Vy hành quân thần tốc như Quang Trung vậy . Try to explain that với virus hổng có khả năng air-borne.

    Cúng cùi, đúng là thành phố mang tên Bác bị phỏng d … Ngoại chừ đọc báo Đảng, ai cũng quên mịa nó tên Bác Hồ . Kiểu này thì hòa hợp hòa giải dưới sự lãnh đạo của Đảng thía quái nào được . Dân cách mạng cứ vô Saigon là bị thoái hóa, quên Bác quên Đảng . Đóng góp của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp có vẻ mọi người đồng thanh say “Phúc It!”. Đảng cần có biện pháp, chứ nói đoàn kết nhưng nội cái tên Bác cũng giữ hổng nổi thì đoàn kết cái nỗi gì đây chời .

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.