2651. Việt Nam: Triết học đang cần “trăm hoa đua nở”

BBC

53 phút trước

Một tạp chí triết học ở hải ngoại bằng tiếng Việt vừa tục bản sau khoảng trên hai thập niên ra mắt, từ phiên bản xuất bản trên giấy trước đây chuyển sang dạng tạp chí mạng (online) ngày nay, đó là Tập San Triết học và Tư tưởng vừa được giới thiệu với độc giả trở lại vào đầu hạ tuần tháng Bảy.

Nhân dịp này, hôm 22/7/2021, BBC News Tiếng Việt có cuộc trao đổi với một số thành viên Ban biên tập, đó là Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm – Chủ biên, Tiến sỹ Dương Ngọc Dũng – Chủ bút, Như Hạnh, tức Giáo sư Nguyễn Tự Cường – Cố vấn học thuật và Tiến sỹ Nguyễn Lê Tiến – Giám đốc điều hành & kỹ thuật.

BBC: Với số đầu tiên của Tập San Triết học & Tư tưởng tục bản vừa tái ra mắt độc giả, xin các ông vui lòng cho biết vì sao có quyết định ‘tái xuất’ này sau trên hai thập niên ‘vắng bóng’?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Cám ơn BBC tiếng Việt. Mặc dù đã hơn 20 năm đình bản, nhưng những anh em trong Ban biên tập vẫn nuôi hoài bão về một tạp chí chuyên ngành về triết học và tư tưởng. Nhìn lui, nhìn tới từ trong nước ra hải ngoại, chúng tôi vẫn chưa thấy một tạp chí chuyên ngành như anh em mong đợi. Khoảng trống học thuật về triết và tư tưởng vẫn còn đó, thêm vào những tiến bộ kỹ thuật hiện đại, đã cho chúng tôi cơ hội tái xuất hiện.

TS. Nguyễn Lê Tiến: Khi có đề nghị “tái xuất” thì các bạn quyết định rất nhanh là “phải làm”, chỉ trong vài ngày. Chứng tỏ, mọi người đã có hoài bão này từ lâu. Hoài bão này, tôi nghĩ , cũng là mong muốn chung của trí thức Việt Nam là góp phần xây dựng triết học, tri thức… cái mà chúng ta đang rất thiếu.

BBC: So với Tập san in giấy trước đây, về hình thức, nội dung, tôn chỉ, nguyên tắc, tiêu chuẩn và đường hướng biên tập của tạp chí ngày nay theo quý vị có điểm gì (nếu có) chính yếu đổi mới hay không và thế nào?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Dĩ nhiên về hình thức thì nay là những ấn bản báo mạng. Nay chúng tôi không phải mang gánh nặng in ấn và phát hành giấy. Dù sao, chúng tôi cảm thấy là một tập san “cứng” vẫn có gì đó hay hơn về thẩm mỹ và tính trang trọng, nó cho người đọc cảm giác thú vị khi cầm trên tay cuốn tập san.

Về tôn chỉ, đường hướng và nội dung thì vẫn như cũ. Chúng tôi chỉ chọn đăng những bài nào đạt tiêu chuẩn học thuật, và không đặt giới hạn vào lãnh vực hay chiều hướng tư tưởng.

Mục tiêu chính trị và tự kiểm duyệt?

BBC: Tập san có đặt ra mục tiêu chính gì không, như về chuyên môn, học thuật, tiếp cận độc giả, hay có mục tiêu chính trị, xã hội nào khác?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Tập san không có mục tiêu chính trị. Đây là một tạp chí chuyên ngành nhằm thiết lập một diễn đàn học thuật sâu và chuyên cho các học giả, triết gia về triết học và tư tưởng có nơi để quảng bá tư tưởng và quan điểm chuyên môn, và cho độc giả Việt ngữ có dịp tiếp cận với tư duy của các chuyên gia ngành triết.

Nếu nó có một tác dụng nào đó tới bình diện xã hội trong vòng độc giả tiếng Việt thì tất cả đều là gián tiếp và lâu dài trên con đường tiến hóa chung của con người Việt Nam và tiếng Việt. Nhưng đó là chuyện khó có thể tiên liệu hay dự đoán – và cũng không nằm trong chủ trương của chúng tôi.

BBC: Tập San và Ban Biên tập có tự cảm thấy có ‘vùng cấm’ nào không, có ‘tự kiểm duyệt’ hay không? Làm thế nào để tiếp cận độc giả và được chấp nhận cả ở hải ngoại lẫn tại Việt Nam? Ban Biên tập có gì e ngại không, chẳng hạn chủ đề, vấn đề, tác giả, tiếng nói gây tranh cãi (chính trị, học thuật)? Có e ngại về kiểm duyệt hay e ngại trong quan hệ với chính quyền ở quốc gia nào đónhư với chính quyền và đảng Cộng sản ở Việt Nam chẳng hạn?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Không có vùng cấm và không có tự kiểm duyệt. Ý muốn có một tập san học thuật chuyên ngành độc lập, không bị quản lý bởi một cơ quan hay định chế nào, hay giới hạn định hướng tư tưởng nào, là một trong những lý do để chúng tôi cho xuất bản TRIẾT.

Nhờ với cơ năng Internet liên mạng toàn cầu thì độc giả trong nước, cũng như khắp thế giới có thể tiếp cận tập san này dễ dàng. Không có biên giới trong nước hay hải ngoại, tư tưởng hay tác giả. Tạp chí sẽ sẵn sàng đăng những bài viết về chính trị, xã hội nhìn từ góc độ triết học – nếu hội đủ tiêu chuẩn chuyên môn.

Mong là nhà nước Việt Nam sẽ không dựng tường lửa rào cản. Nếu có tường lửa thì sẽ là điều rất đáng tiếc. Xin nói thêm là chính cá nhân tôi, Nguyễn Hữu Liêm, ở những năm 1996-97, khi hai số đầu của TRIẾT vừa được phát hành ở Mỹ, tôi đã đích thân mang chúng về nước trao tặng các nhà tư tưởng, nhà giáo trong ngành.

An ninh tư tưởng có mời tôi lên làm việc, trao đổi hào hứng, và hình như họ thấy đây chỉ là một cơ sở học thuật chuyên môn, sâu và biệt, nên không có vấn đề – trong khi đó, tôi ngạc nhiên, họ rất dị ứng với các tạp chí văn chương hải ngoại.

Đảm bảo tính khách quan và tự do tư tưởng?

BBC: Làm thế nào để đảm bảo tính khách quan, chất lượng bài viết bên cạnh tự do tư tưởng và học thuật? Liệu đây sẽ là một Tập san đóng (với một nhóm ‘thống trị’ diễn đàn) hay sẽ là mở và chấp nhận nhiều tiếng nói, kể cả cạnh tranh, thách thức quan điểm, tầm nhìn của Ban Biên tập? Phương thức giải quyết và đường hướng xử lý của BBT như thế nào trước những vấn đề gây tranh cãi, thách thức, mới hay khó?

TS. Dương Ngọc Dũng: Nếu bạn lại muốn một câu “trả lời” hay một “đáp án” đơn giản, trong sáng, gọn gàng, và “khách quan” cho những vấn đề trong đời mình, có một số địa chỉ khác, không phải là triết học, rất được ưa chuộng xin được giới thiệu: chính phủ, quân đội, công an, chính trị, khoa học, tôn giáo, tư vấn tình yêu và hôn nhân.

Như Hạnh: Điều chính yếu là họ phải có sự thành thật và chính trực trí thức (intellectual honesty and integrity) chứ không phải là khách quan, bởi vì không có cái gì gọi là khách quan cả. Không ai có thể làm hài lòng tất cả mọi người được.

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Chúng tôi mong có nhiều bài vở đến từ nhiều học giả khắc nhau, nhiều khuynh hướng, và sẽ không có nhóm nhỏ nào thống trị diễn đàn. Các số xuất bản cho đến nay đã chứng minh điều đó. Lần nữa, tiêu chuẩn là thuần học thuật chuyên môn. Nếu bài nào mà chỉ một người trong BBT nói không là bài sẽ không được đăng. Các thư độc giả phản biện đúng đắn sẽ được đăng vào mục Thư độc gỉả ngay từ các trang đầu – như chúng tôi đã làm ở các số trước.

TS. Nguyễn Lê Tiến: Tôi nghĩ, tri thức là vô tận, không một ai có thể nắm hết được. Vả chăng, chẳng có cái gì gọi là chân lý tuyệt đối cả. Lịch sử triết học là cả một chuỗi vô tận những tranh biện, phản biện. Chính những khác biệt đó soi sáng những khía cạnh khác nhau của vấn đề. Triết học cần “trăm hoa đua nở”. Dĩ nhiên cần phải là hoa.

Có ‘khoảng cách’ về triết ở Việt Nam và hải ngoại?

BBC: Ban Biên tập có định hướng, chương trình bài vở và mục tiêu cụ thể thế nào trong thời gian tới đây? Các chương trình, mục tiêu đó liệu có công khai không hay thế nào? Từ kinh nghiệm của số đầu tiên tục bản, có thể dự đoán gì về điểm khó dễ, thuận lợi, thách thức và cả cơ hội lớn nhất trong thời gian tới đây, có thể hình dung chính yếu gì về Tập san chẳng hạn trong 5-10 năm tới, nếu tạp chí vẫn tiếp tục hoạt động, về nội dung, phong cách, hình thức, tầm nhìn, đóng góp, vai trò v.v..?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Khó khăn nhất là làm sao có đủ bài vở có chất lượng, đúng tiêu chuẩn cho mỗi số. Nhìn về tương lai gần, mong rằng TRIẾT sẽ được chấp nhận chính thức ở trong nước – như là một cơ sở học thuật chuyên nghành và sẽ được chính thức lưu hành trong các đại học và viện nghiên cứu cho sinh viên và học giả tham cứu, trích dẫn. Nếu có một đại học uy tín ở trong nước tiếp nhận TRIẾT và chấp nhận nó vào trong chương trình giảng dạy, hay là đây một tập san uy tín nơi để các học giả có thể đăng bài nghiên cứu của họ theo tiêu chuẩn học thuật quốc tế, và được công nhận như thế, thì đó là một điều hân hạnh.

BBC: Cuối cùng, xin quý vị vui lòng cho biết quan sát, cảm nhận của mình về nghiên cứu, giảng dạy, đào tạo, xuất bản và thảo luận triết học ở Việt Nam hiện nay ra sao, so với ở hải ngoại qua những gì quý vị biết, có gì khác biệt từ Việt Nam hay không? Có khoảng cách nào không và tại sao?

GS. Nguyễn Hữu Liêm: Về học thuật chuyên môn các ngành ở bậc đại học nhìn chung theo cá nhân tôi thì Việt Nam đang đi đúng hướng – dù là tốc độ và nội dung còn nhiều bất cập, nhất là về triết học. Khẩu hiệu của Đảng CSVN là sẵn sàng tiếp nhận đầy sáng tạo và đãi lọc những giòng tư duy khác.

Cá nhân tôi cũng đã nhiều lần về nước, Nam, Trung, Bắc, đến các đại học, cơ sở nghiên cứu nhà nước, giảng dạy, thuyết trình về triết học và cũng đã ra mắt các đầu sách về triết của tôi.

Vấn đề là tùy năng lực và tư duy của các giáo sư chuyên ngành khi quyết định giảng dạy triết học Tây phương đa diện – đôi khi không vì lý do tư tưởng mà là những lý do khác.

Lần nữa, chúng tôi không thấy một biên giới nào giữa trong nước và hải ngoại. Cả một thế hệ sinh viên Việt đang khao khát học hỏi và tiếp cận triết bằng Việt ngữ, TRIẾT mong được đáp ứng phần nào cho khát vọng đó.


Liên quan:

2 comments

  1. Hảy góp-sức để xây-dựng một Nền Tãng Triết Học Việt Nam.
    *
    Mấy anh Khỉ Gió với hàng đống bằng-cấp thật là ngu hơn lợn.
    Bọn họ đội trên đầu và thờ lạy mấy ông râu xồm và những anh mắt xếch.
    Mở miệng ra là lấy ‘râu xồm mắt xếch’ làm “khuôn vàng thước ngọc”.
    Đóng miệng lại, cầm cây bút lên thì lại lấy ‘mắt xếch râu xồm’ làm “chân-lý”.
    Những Râu Xồm Mắt Xếch như thế, ​thì có ích-lợi gì cho nền triết-học Việt Nam, có chăng chỉ là giá-trị tham-khảo.
    Trong khi đó thì nền-tãng Triết Học Việt Nam đả có gì.
    Chẵng có gì cả!
    Bọn Khỉ Gió cứ gò lưng cắm -cúi, cặm-cụi dịch-thuật những thứ suy-nghỉ, ghi-chép, tranh-luận made in Râu Xồm Mắt Xếch một cách rất chăm-chỉ và công-phu. Làm như thế để làm gì? Những thứ ấy thì có ích gì cho Nền Tãng Triết Học Việt Nam.
    Cái khốn-nạn và mất dạy của bọn họ, là đưa những thứ bãn dịch mắc-dịch mắc-toi đó ra, để khoe-khoang hống-hách với người Việt, rồi gọi bừa đó là Triết Học Việt Nam. Đứa con nít cũng thấy chướng và ngu.
    Việt Nam hiện nay đang cần xây-dựng một Nền Tãng Triết Học của riêng mình và cho chính mình, Râu Xồm Mắt Xếch chỉ dùng để tham-khảo.
    Tôi kêu-gọi, ngay từ bây giờ, hảy bắt-đầu hợp-sức xây-dựng một Nền Tãng cho Triết Học Việt Nam, đừng phục-vụ không công cho Râu Xồm Mắt Xếch nửa.
    Hởi những đầy-tớ của Râu Xồm Mắt Xếch, hảy thôi đi, đừng diễn mải cái trò khỉ-gió, khó coi lắm.

    Thích

  2. Hơi ngoài lề, nhưng các trí thức nhà mềnh hổng nên xem chiện đưa định hướng xã hội chủ nghĩa vào tiu chửn đào tạo tiến sĩ là “hạ”, mà nên xem là “đổi” chuẩn . Sự xuất hiện của Tập San Triết học & Tư tưởng là 1 hình mẫu cho mục đính đưa định hướng xã hội chủ nghĩa, aka “đổi” chuẩn đào tạo tiến sĩ . Tập San Triết học & Tư tưởng serve như một cái khuôn đáp ứng được những đòi hỏi cấp bách trong đào tạo trí/trỉ/trì/tri thức, thay vì dựa vào những hình mẫu đã trở thành lạc hậu của tư bửn . Tập San Triết học & Tư tưởng có thể xem như 1 hình mẫu về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của tạp chí khoa học, vừa có khả năng khách quan “hơn” -đọc trả lời của đồng chí tiến sĩ Dương Ngọc Dũng- vừa tôn kính Bác Hồ cũng như biện hộ cho sự tồn tại của Đảng Cộng Sản của ông chủ nhiệm hợp tác xã triết học này . All in all, tớ mong sự xuất hiện của Tập San Triết học & Tư tưởng sẽ nảy ra hiện tượng nấm độc sau mưa, trăm hoa đua nở ở Việt Nam thời phản bội lý tưởng Cộng Sản, phản bội tư tưởng Hồ Chí Minh . Cho tới khi somebody recognize Đảng đang phản bội tư tưởng Hồ Chí Minh .

    “Đây là một tạp chí chuyên ngành nhằm thiết lập một diễn đàn học thuật sâu và chuyên cho các học giả, triết gia về triết học và tư tưởng có nơi để quảng bá tư tưởng và quan điểm chuyên môn”

    Cầu được ước thấy . Những học giả ngành xã hội có thể truyền bá tư tưởng Hồ Chí Minh, quảng bá nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa … aka những gì mình tin trên tập san khoa học này . Chỉ mỗi yêu cầu là hàm lượng khoa học phải đầy ú hụ như những bài phản biện của tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu . Bonus, tiếng u 1 chữ bẻ đôi cũng hổng cần biết mặt .

    “An ninh tư tưởng có mời tôi lên làm việc, trao đổi hào hứng, và hình như họ thấy đây chỉ là một cơ sở học thuật chuyên môn, sâu và biệt, nên không có vấn đề – trong khi đó, tôi ngạc nhiên, họ rất dị ứng với các tạp chí văn chương hải ngoại”

    Tại sao Nguyễn Hữu Liêm ngạc nhiên mà tớ lại không ? Nguyễn Hữu Liêm nghĩ tập san của mình giống các tạp chí văn chương hải ngoại ? Who the Phúc you try to kid?

    “GS. Nguyễn Hữu Liêm: Chúng tôi mong có nhiều bài vở đến từ nhiều học giả khắc nhau, nhiều khuynh hướng, và sẽ không có nhóm nhỏ nào thống trị diễn đàn”

    Ngoại trừ cái nhóm nhỏ thành lập & thống trị diễn đàn

    “GS. Nguyễn Hữu Liêm: Khó khăn nhất là làm sao có đủ bài vở có chất lượng, đúng tiêu chuẩn cho mỗi số”

    Không khó lắm đâu . Ta đã có “tiêu chuẩn”. Đúng là các bác từ các nơi khác phải cần có chất lượng, nhưng bài của bác chủ nhiệm thì nói sao cũng được, miễn là bác í cảm thấy OK là được .

    “Khẩu hiệu của Đảng CSVN là sẵn sàng tiếp nhận đầy sáng tạo và đãi lọc những giòng tư duy khác”

    Tập san chuyên đề của triết gia còi hụ fit rite in . Họ cũng tiếp nhận đầy sáng tạo & đãi lọc những giòng tư di khác . Bảo sao mà an ninh văn hóa hổng hồ hởi phấn khởi chiện này nhưng lại hổng mặn mòi lắm với chiện khác

    Cúng cùi, tớ mong đây sẽ là “chuẩn” mới cho Việt Nam, một hình mẫu VN có thể tự sáng tạo có chọn lọc để tự lập ra những tập san chuyên ngành trong nước, thay vì cứ phải dựa vào tiu chửn của tư bửn thúi nát . Với những hình mẫu dư thía lày, ta có thể “đổi” chuẩn without sacrificing qualities.

    Và nếu làm được chiện này, bọn khoa học tự nhiên sẽ ghen lồng ghen lộn . Móa, nộp bài cho những tập san kiểu này chúng nó hổng phải mướn người dịch ra tiếng u, và đám làng nhàng tụi nó cũng có những thành tịu đôi lúc còn vẻ vang. Thía là trăm hoa đua nở .

    Either way, me likee. Ít nhứt kiến nghị của tớ zìa thành lập những tập san khoa học mang tính độc lập, tự chủ của riêng Việt Nam & dành riêng cho trí thức trong nước cúng cùi cũng có ngừ thực hiện . One baby step @ a time.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.