2677. Các nhà khoa học cảnh báo biến thể “Ngày Tận thế” nguy hiểm hơn Delta đang ở phía trước

Liệu có tồn tại một biến thể Covid-19 “Ngày Tận thế” ngoài kia có thể thoát khỏi vaccine, lan rộng như cháy rừng và khiến ngày càng nhiều bệnh nhân trở nặng hơn hay không?

VOV NEWS/ NEWSWEEK

Kiều Anh/VOV.VN (biên dịch)

Thứ Sáu, 06:12, 06/08/2021

Những biến thể nằm ngoài dự đoán

Virus SARS-CoV-2 đã bị đánh giá thấp. Ngay từ đầu đại dịch, nhiều người cho rằng các phiên bản đột biến của virus SARS-CoV-2 sẽ không gây ra vấn đề lớn, cho tới khi biến thể Alpha dễ lây nhiễm hơn xuất hiện, gây ra sự tăng vọt số ca mắc vào mùa thu năm ngoái. Sau đó, biến thể Beta ra đời, khiến những người trẻ mắc bệnh nặng hơn, biến thể Gamma xuất hiện khiến những người đã hồi phục sau khi mắc Covid-19 vẫn tái dương tính. Dù vậy, vào tháng 3, khi sự gia tăng số Covid-19 ở Mỹ giảm, một số nhà dịch tễ học đã lạc quan thận trọng cho rằng, chiến dịch tiêm vaccine nhanh chóng sẽ sớm khống chế được các biến thể và làm chậm sự lây lan của đại dịch.

Ảnh minh họa: Getty
Ảnh minh họa: Getty

Tuy nhiên, khi biến thể Delta xuất hiện, nó đã phá hủy sự lạc quan đó. Biến thể lần đầu tiên được phát hiện ở Ấn Độ vào tháng 12 năm ngoái này, đã lây lan nhanh hơn bất kỳ biến thể nào của virus SARS-CoV-2 cũng như chủng virus ban đầu. Biến thể Delta dẫn đến sự tăng vọt số ca mắc ở các bang của Mỹ, khiến Trung tâm Ngăn ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) một lần nữa phải khuyến cáo đeo khẩu trang ở nơi công cộng, kể cả khi đã tiêm đủ liều vaccine.

Sự lây lan của biến thể Delta cũng có thể làm chệch hướng những dự đoán trước đó về ngưỡng miễn dịch cộng đồng.

Biến thể Delta, giống như hầu hết các biến thể khác đã khiến chúng ta không kịp trở tay, đồng thời khiến đại dịch Covid-19 ngày càng tồi tệ hơn. Và khi sự lây lan của biến thể Delta bắt đầu giảm đi thì các biến thể khác liệu có đang âm thầm tấn công và một lần nữa kéo lùi chúng ta trở lại vạch xuất phát hay không? Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện vẫn đang chú ý đến một vài biến thể, trong đó có Eta, biến thể hiện đang xuất hiện ở một số quốc gia, Kappa – biến thể xuất hiện ở Ấn Độ, Iota – biến thể lần đầu tiên xuất hiện ở thành phố New York và đặc biệt là Lambda – biến thể hoành hành khắp Peru và có những dấu hiệu cho thấy nó có khả năng bất thường trong việc lây nhiễm ở những người đã được tiêm vaccine đầy đủ. Biến thể Lambda hiện đang lan rộng sang Argentina, Chile, Ecuador cũng như bang Texas và Nam Carolina của Mỹ.

Hiện còn quá sớm để khẳng định liệu biến thể Lambda có gây ra một biến cố lớn tồi tệ với chúng ta như những gì biến thể Delta đang làm hay không. Tuy nhiên, hiện nay là thời điểm phù hợp để đặt câu hỏi: Các biến thể này có thể gây ra mức độ phá hủy đến đâu? Liệu các biến thể tương lai có mở rộng tấn công từ phổi tới não, tim và các cơ quan khác hay không? Liệu nó có khả năng đánh lừa người mắc khiến họ tưởng rằng mình đã hồi phục nhưng thực chất thì tình trạng bệnh sau đó sẽ tồi tệ hơn? Liệu có tồn tại một biến thể “Ngày Tận thế” ngoài kia có thể thoát khỏi vaccine, lan rộng như cháy rừng và khiến ngày càng nhiều bệnh nhân trở nặng hơn mà chúng ta chưa từng chứng kiến hay không?

Mặc dù những nguy cơ này không quá cao nhưng các chuyên gia không thể loại bỏ chúng. Biến thể Delta đã cho thấy nó có thể khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn nhiều như thế nào.

Với khả năng lây nhiễm cực kỳ cao, Delta đang tự do lây lan ở những người chưa được tiêm vaccine và có những đặc điểm để gây nên ngày càng nhiều vấn đề.

Đại dịch trong đại dịch

Chúng ta đều không dự đoán được đại dịch sẽ diễn ra theo cách này. Vào thời kỳ đầu đại dịch Covid-19, hầu hết các chuyên gia nghiên cứu kỳ về các đột biến của virus gây bệnh đều hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các biến thể.

“Chúng không thể tạo nên nhiều biến thể khác biệt. Chúng ta có lẽ chỉ cần lo lắng về nó trong khoảng 5 năm nữa” Richard Neher, một nhà sinh học tiến hóa tại Đại học Basel của Thụy Sĩ nhận định hồi tháng 8 năm ngoái.

Tuy nhiên, hiện nay, chuyên gia này đã gọi biến thể Delta và các biến thể khác là “đại dịch trong đại dịch”.

Không giống như các biến thể khác, Delta đã khiến các nhà khoa học phải nghĩ lại về mức độ nhanh chóng của virus khi tiến hóa sang những hình thức phá hủy mới.

“Tất cả virus corona đều đột biến và chúng tôi hiểu rõ điều đó. Tuy nhiên, chúng tôi không nghĩ các đột biến này lại có thể ảnh hưởng đến khả năng lây nhiễm cũng như xâm chiếm hệ miễn dịch ở mức độ đáng kinh ngạc như vậy”, Sharone Green, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại Trường Y Đại học Massachusetts đánh giá.

Dường như chính các nhà khoa học cũng bối rối trước sự xuất hiện nhanh chóng của một biến thể nguy hiểm hơn nhiều như vậy. Jonathan Eisen – một nhà sinh học tại Đại học California, cho rằng, không giống như hầu hết các bệnh dịch khác, bản thân virus SARS-CoV-2 cũng là một bí ẩn lớn kể từ khi nó xuất hiện.

Thậm chí, quan trọng hơn, chuyên gia này cho rằng các nhà khoa học đã đánh giá thấp về quy mô của đại dịch bởi càng nhiều người mắc bệnh thì virus càng có nhiều cơ hội để phát triển những đột biến nguy hiểm.

So với các bệnh dịch khác, virus SARS-CoV-2 không đột biến quá nhanh. Virus này không có nhiều chất liệu di truyền khi chỉ có khoảng 15 gen, so với vi khuẩn E.coli có tới 3.000 gen hay con người với khoảng 20.000 gen. Hơn nữa, Covid-19 có cơ chế kiểm tra di truyền khiến nó “thành thạo” trong việc tránh những lỗi sai khi nhân lên so với hầu hết các virus khác.

Tuy nhiên, trong khi tỷ lệ đột biến của virus SARS-CoV-2 ở mức thấp với khoảng 1 đột biến trong 10 lần nhân lên, thấp hơn tỷ lệ đột biến của virus gây cúm và virus HIV thì dịch bệnh Covid-19 lại tận dụng trò chơi con số. Một người mắc Covid-19 có thể mang tới 10 tỷ bản sao của virus, đủ để tạo ra hàng tỷ đột biến mỗi ngày. Điều gì xảy ra với tất cả những đột biến này. Gần như câu trả lời luôn là: Không gì cả. Sự xáo trộn về gen diễn ra hoàn toàn ngẫu nhiên với kết quả là gần như tất cả đột biến đều không có ảnh hưởng đến virus hoặc khiến cho virus ít lây lan hơn hay thậm chí là khiến cho nó hoàn toàn không còn chức năng nữa.

Dù vậy, trong một lần nào đó, có lẽ là sau hàng tỷ tỷ lần, môt đột biến ngẫu nhiên khiến cho virus có một đặc điểm nguy hiểm. Khi virus có một đột biến làm tăng khả năng tàn phá của nó thì điều đó cũng không có nghĩa là một biến thể mới nguy hiểm xuất hiện. Để trở thành một biến thể đáng kể, một virus đột biến phải trở nên áp đảo trong tỷ lệ dân số mà chúng lây lan.

Điều khiến đột biến nhân lên và lây lan mạnh hơn do môi trường quyết định. Chẳng hạn, với trường hợp của virus gây nên dịch bệnh Covid-19, khả năng di chuyển xa hơn trong không khí và bám chắc hơn vào những tế bào trong mũi sẽ khiến biến thể mới trở thành biến thể lây lan rộng khắp.

“Công việc của virus là tiếp tục nhân lên. Bất kỳ đột biến nào giúp virus tồn tại và lan rộng sẽ khiến nó trở thành một biến thể hoàn hảo hơn”, nhà nghiên cứu Green cho hay.

Sự lây lan của biến thể Delta, cùng với một số lượng lớn người mắc bệnh đã trở thành những “phòng thí nghiệm sống cho các đột biến của virus”, điều kiện để tạo ra các biến thể ngày càng nguy hiểm hơn trong những tháng tới.

“Sẽ rất khó để ngăn chặn virus bằng khẩu trang và giãn cách xã hội vào thời điểm này. Vaccine chính là chìa khóa và sự ngần ngại tiêm vaccine chính là trở ngại”, Preeti Malani, nhà nghiên cứu bệnh truyền nhiễm tại Đại học Michigan đánh giá.

Sự gia tăng những người đạt được miễn dịch tự nhiên sau khi mắc Covid-19 cũng không làm thay đổi được tình hình, Eric Vail – giám đốc Trung tâm Y tế Cedars-Sinai bình luận.

“Hiện khoảng 1/3 dân số Mỹ đã đạt được miễn dịch tự nhiên nhưng điều đó có lẽ đã được đánh giá cao quá mức. Điều đó vẫn không đủ để đảm bảo rằng, Delta sẽ là biến thể lớn cuối cùng”.

Khả năng đánh bại vaccine

Mặc dù biến thể Delta đã gây nên các ca mắc đột phá hoặc làm giảm hiệu quả của vaccine nhưng các nhà khoa học cho rằng biến thể Delta hoặc thậm chí một biến thể mới “hoàn hảo” hơn sẽ không dễ đánh bại lá chắn miễn dịch do vaccine tạo ra, hay thậm chí là lá chắn miễn dịch tự nhiên.

Một lý do theo chuyên gia Vail là hầu như virus chủ yếu lây lan ở những người chưa được tiêm vaccine, cũng chưa từng nhiễm bệnh trước đó và các đột biến tránh hệ miễn dịch không thực sự có lợi thế trong môi trường này. Một biến thể lẩn tránh hệ miễn dịch sẽ có lợi thế hơn khi lây nhiễm ở những người đã được tiêm vaccine hay những người đã hồi phục, nơi mà đột biến này có khả năng cạnh tranh cao hơn so với các virus chưa đột biến. Tuy nhiên, không có đủ số lượng virus ở những trường hợp trên để xảy ra đột biến nhanh chóng như vậy.

Ngoài ra, việc thoát khỏi hệ miễn dịch cũng là thách thức với virus gây bệnh Covid-19. Hệ miễn dịch của con người, từng được kích hoạt qua việc tiêm vaccine hay mắc bệnh, sẽ trở nên mạnh mẽ hơn và chống lại các virus gây bệnh hiệu quả hơn so với những gì các nghiên cứu chỉ ra.

Tuy nhiên, có một viễn cảnh đặc biệt nguy hiểm là biến thể virus SARS-CoV-2 khiến cho mọi người cảm thấy khỏe mạnh một thời gian dài và sau đó mới khiến tình trạng bệnh của họ trở nên nghiêm trọng. Hầu như rất ít virus, ngoại trừ virus HIV, có thể có được khả năng đó và cho tới nay, Covid-19 dường như chưa phải một mối đe dọa như vậy.

Dù vậy, chuyên gia Eisen cảnh báo viễn cảnh trì hoãn phát bệnh này không thể loại bỏ. Các biến thể mới có những cách để gây ra sự tàn phá tồi tệ hơn trong khi không ngừng lây lan. Chẳng hạn, có thể xuất hiện một biến thể mới, không chỉ tấn công vào phổi mà còn vào cả não, tim và các cơ quan khác một cách từ từ và tinh vi, khiến cho nạn nhân vẫn khỏe mạnh, ra ngoài sinh hoạt bình thường cho tới khi phát bệnh nghiêm trọng.

“Chúng tôi đã chứng kiến những biến thể khác nhau có khả năng khác nhau để xâm nhập vào một loại tế bào nào đó, và có thể tác động đến hệ thần kinh hay chức năng của phổi. Điều đó rất đáng lo ngại”, chuyên gia này cho hay.

Rõ ràng, sự đe dọa từ các biến thể khó lường có lẽ đang nhắc nhở nhân loại về việc cần chuẩn bị kỹ hơn cho những viễn cảnh tồi tệ phía trước./.

3 comments

  1. Bảng tổng kết những “góp ý” khách quan & khoa học của các “trí thức” nhà mềnh chong chiện chống dịch như đóng kịch

    Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu: Chúng ta đã có những bước đi đúng trong giai đoạn đầu chống dịch Covid-19 với các tác nghiệp truy vết và cách ly

    Trân Văn (bờ lốc cốc VỌA) “Ngày 8 tháng 7, khi dịch COVID-19 tại TP.HCM đã trở thành nghiêm trọng tới mức cần phải tiến hành phong tỏa toàn thành phố này (thực hiện Chỉ thị 16)”, đồng thời phản bác lại ý của tiến sĩ toán Nguyễn Ngọc Chu

    hệ thống công quyền tại Việt Nam đã đề ra và thực thi từ năm ngoái là “truy vết, cưỡng bức cách ly, khoanh vùng (cô lập khu vực có dịch)” …
    Nói cách khác, ông Chính nói riêng và hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam nói chung, tiếp tục gạt bỏ tất cả cảnh báo của các chuyên gia dịch tễ, y tế, kinh tế về hậu quả của những biện pháp cực đoan khi dịch đã lan rộng, cũng như những khuyến nghị về việc nên áp dụng các biện pháp khoa học hơn, hữu hiệu hơn…”

    Lê Hồng Hiệp, Nguyễn Văn Tuấn cùng 1 ý kiến earlier cho rằng Đảng hổng cần quá gấp rút chong chiện phòng chống dịch . Ô Đamn có vẻ nghe theo, now you see how that goin. Ô Nguyễn Văn Tuấn cùng hổng biết bao nhiêu ngừ khác, kể cả Phạm Lê Văng … uh .. Cát, hổng mún phong tỏa như bi giờ . Tất nhiên, theo Trân Văn thì fong tỏa là 1 biện pháp đúng & cần thiết .

    Nghe lời lũ trí thức tụi bay, Đảng của chúng mày không điên lên mới là chuyện lạ . Toàn 1 lũ bĩnh vào mồm nhau thui, thía mà cứ tớn lên gọi nhao là “các chuyên gia dịch tễ, y tế, kinh tế”

    Thích

  2. Đọc bài của ông hâm bôn trên BBC, được 1 trận cừ thoải mái . Thui thì tớ giúp Đảng các bác 1 phen

    “Nhà văn Nam Cao bằng truyện ngắn „Đôi mắt” nổi tiếng đã phê phán tầng lớp trí thức „trùm chăn” thờ ơ với thời cuộc, không đi theo kháng chiến”

    Mới rêu rao “Trí thức thực thụ không bao giờ là mối nguy hiểm cho xã hội, không bao giờ là người phản bội tổ quốc”. WTF man!?!

    “Giáo sư toán học Hoàng Tuỵ, khi trở thành một Trí thức”

    i did not know that. When that xít happened? did i just have a time-lost feelin, again?

    “thì cũng có trí thức “trùm chăn”, có trí thức chạy theo danh hão, theo quyền lực”

    said one of them

    “Trí thức không chỉ là một danh từ, mà còn là – và trên hết là – một danh hiệu đáng tự hào”

    Again, said who? oh, just that bastard & everyone like him.

    “Họ là những người có khả năng phân biệt đúng sai, tốt xấu”

    Bô (full of) xít . Prove it.

    “Trí thức chính là nguồn hình thành tầng lớp ưu tú của xã hội … có ảnh hưởng rộng lớn và quan trọng mang tính định hướng cho sự hình thành các giá trị cốt lõi của xã hội, đến sự phát triển đất nước”

    OK, níu mọi sự Phúc Kđinh A thì công các “trí thức” hưởng . How about khi mọi sự như con cừu trặc thì sao ?

    “Trong chế độ quốc xã của Adolf Hitler, Trí thức được dùng để chỉ những ai chống lại Chủ nghĩa và Đảng Quốc gia Xã hội Chủ nghĩa, phải bị cô lập và loại bỏ ra khỏi xã hội”

    Nhưng cũng có những “trí thức” có khả năng phân biệt đúng sai, tốt xấu, biết dấn thân cho điều mình tin là đúng vì lợi ích cộng đồng và sự phát triển đất nước . Martin Heidegger, Alfred Baumler, Josef Mengele … Có khác gì những Hoàng Tụy khi ổng trở thành trí thức ngày nay

    “Ngược lại, nhiều người được đào tạo có bằng cấp, mà không có khả năng phân biệt ấy”

    Ví dụ như tác giả bài này

    “biết tự chủ phân biệt đúng sai, tốt xấu, mà không phụ thuộc vào ý thức hệ tư tưởng, vào các giá trị đạo đức, cũng như quan điểm chính trị chính thống”

    Mind you, níu xét zìa cá nhân như 1 political being, như kỳ bầu cử vừa wa đã cho thấy, ý thức hệ tư tưởng đóng 1 phần rất lớn chong hình thành thế giới wan -> hệ giá chị đúng sai, đạo đức lun thỉa . Oh, và ngay cả trong khoa học lun . Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đã đặt ra câu hỏi rất chính xác “khoa học nào”. Có nghĩa các trí thức dấn thân theo kháng chiến theo lời kiu gọi của Nam Cao cũng có những ý kiến, tư duy riêng phụ thuộc vào thứ ý thức hệ mà họ tin . Và níu ông xem Hoàng Tụy là 1 chí thấc, which means hệ giá trị của họ là đúng đắn, ít nhứt là hơn những ngừ tỵ nạn Cộng Sản, aka thấy đám trí thức đó là chạy thục mạng zìa hướng ngược lại, những kẻ lờ lớ lơ lời kiu gọi của Nam Cao .

    “Một đặc trưng quan trọng của Trí thức, là họ tranh luận, nói về các sự kiện, các hoạt động về cơ bản là không đụng chạm đến quyền lợi cá nhân mình

    Hihi, phần bôi đen rất wan chọng . Anh phải sống nên làm gì thì làm, phải giữ nồi cơm đã OK.

    “Nếu phù hợp, đó sẽ là một động lực quan trọng cho sự phát triển đất nước một cách sáng tạo. Nếu không, và khi bị chính quyền theo dõi, trấp áp, Trí thức sẽ trở thành những nhà đối lập”

    Móa, ông nội ăn gian quá cỡ thợ mộc . Trí thức, theo ông, đek bao giờ sai . Đúng thì tốt, sai cũng anh hùng . Cứ tưởng sai thành phản động chớ . Bắt đầu từ đây, ổng rơi vào vùng đất absurdistan

    “Trí thức vừa là người tạo ra các giá trị tư tưởng, vừa là người phê phán chúng”

    Dân Việt thời này có câu “nhổ đấy rồi liếm đấy”

    “vừa là người ủng hộ chính quyền, vừa là người đối lập”

    Đảng nên nêu cao tinh thần cảnh giác với biểu hiện 2 mặt này . Phạm Thị Hoài đặt cho cái của khỉ này là “Đối lập trung thành”. Tiến sĩ Phạm Chí Dũng gọi là “độc lập tương đối”. Tớ bình dân học vụ hơn . seriously, you dont wanna know. enuff said.

    “Nhưng, người ta không thể đào tạo Trí thức”

    Why the Phúc not. Been great so far. Níu Hoàng Tụy có thể xem là “trí thức” thì 2 hào 1 lố . Trí thức ở VN hàng đàn hàng lũ, đông còn hơn quân Nguyên . Chỉ cần đào tạo ra chúng nó rùi chúng sẽ tự tạo điều kiện để biến thành trí thức . Granted, its not much. Nhưng cũng phải biết cách binh .

    Whoop, there it is “Trí thức không phải là nguyên nhân gây bất ổn xã hội, là mối nguy hiểm cho chế độ

    Chỉ lói thía lày, may quá theo những điều kiện trên đây, im so Phúc Kđinh happy không đáp ứng 1 tiu chửn nào cả . Bị gộp chung với trí thức các bác kinh bỏ mịa .

    Nhớ rõ, “Trí thức không phải là nguyên nhân gây bất ổn xã hội, là mối nguy hiểm cho chế độ“, tớ thêm, Ta . Chiện lật đổ chế độ Ngụy là vì các bác “có khả năng phân biệt đúng sai, tốt xấu, biết dấn thân cho điều mình tin là đúng vì lợi ích cộng đồng và sự phát triển đất nước”. No Star Where & no fo go thui .

    Quả ông quỷ sứ này là trí thức, vì ăn nói như con cá sặc ạ .

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.