2679. Chiến lược đoàn kết cho Cuba

Những kinh nghiệm người biểu tình Cuba có thể học được từ các cuộc biểu tình của Ba Lan chống Liên Xô

The American Conservative by Lucja Swiatkowski Cannon – AUGUST 3, 2021

Ba Sàm lược dịch

Sự bùng nổ của bất ổn chính trị ở Cuba đang khơi dậy sự quan tâm và đồng cảm lớn ở phương Tây, với nhiều người háo hức muốn thấy người dân Cuba từ bỏ chế độ cộng sản áp bức.

Nhiều người hy vọng rằng các cuộc biểu tình lớn sẽ dẫn đến sự sụp đổ của chế độ độc tài cộng sản Cuba.

Có vẻ như đại dịch Covid đang đóng vai trò là chất xúc tác cho sự bất mãn từ lâu đối với hoạt động của hệ thống cộng sản. Những thất bại của nó đổ lên đầu những công dân bình thường, trong khi giai cấp tinh hoa cộng sản thống trị mới (nomenklatura) thì vơ vét bất cứ khoản dư thừa tài chính nào mà nó có thể tìm thấy để duy trì một lối sống xa hoa, vốn bị đa số xã hội coi là bất hợp pháp.

Theo quan điểm của những lời kêu gọi tự do rộng rãi và rõ ràng, cần phải đề ra một chiến lược hiệu quả hơn để giúp đạt được điều đó. Ở đây, điều quan trọng là nhìn vào kinh nghiệm của cuộc cách mạng quyền lực nhân dân thành công nhất: đó là công đoàn Đoàn kết ở Ba Lan.

Vấn đề quan trọng nhất là bản thân phong trào biểu tình ở Cuba và đây là nơi mà kinh nghiệm của Công đoàn Đoàn kết, Ba Lan, có tính hướng dẫn nhất.

Nhiều người cho rằng những đám đông biểu tình lớn cuối cùng sẽ thành công, như họ đã làm ở Ba Lan, khi giành được những nhượng bộ lớn, cải cách thể chế và chấm dứt áp bức. Nhưng như kinh nghiệm của vài năm gần đây cho thấy, trong khi các phong trào biểu tình quần chúng đôi khi đạt được mục đích của họ, song thường thì họ không đạt được.

Sự đoàn kết không phụ thuộc vào các cuộc biểu tình quần chúng để thúc đẩy yêu cầu của mình mà là có một chiến lược tinh vi để chống lại các biện pháp đàn áp của chính quyền cộng sản.

Vào năm 1970, khi các công nhân xưởng đóng tàu Ba Lan xuống đường tại các cảng Baltic của Ba Lan để phản đối tình trạng thiếu lương thực, kiểm duyệt, đàn áp và điều kiện làm việc không an toàn, giới lãnh đạo cộng sản đã phái trực thăng quân sự dùng súng máy nã đạn vào những đoàn người biểu tình trên đường. Chính thức có 41 người chết, hơn 1.000 người bị thương; những người khác bị đánh đập và nhận các bản án tù hà khắc từ cơ quan tư pháp do cộng sản kiểm soát.

Nhưng vào năm 1980, khi các công nhân công nghiệp Ba Lan đình công một lần nữa vì những lý do tương tự, họ yêu cầu một công đoàn độc lập, do Krzysztof Wyszkowski đề xuất, là tổ chức sẽ chăm sóc vĩnh viễn quyền lợi của công nhân, không chỉ trong những thời điểm khủng hoảng.

Họ không bước ra đường phố. Thay vào đó, họ tự nhốt mình trong các xí nghiệp công nghiệp lớn của mình, trở thành hoạt động được gọi là cuộc đình công ở Ba Lan.

Cách đấu tranh đó có một số lợi thế. Nó mang lại cho những người biểu tình nhiều đòn bẩy hơn, vì chính phủ không thể thuê những kẻ tổ chức phá đám cuộc đình công và tiếp tục theo cách như thường lệ. Nó làm cho họ ít bị tổn thương hơn trước một cuộc tấn công bằng bạo lực, nhờ vào sự vững chắc của các tòa nhà nhà máy cũng như việc chính phủ không muốn phá hỏng chúng. Những đàn ông trẻ được huấn luyện quân sự đã tự nhận trách nhiệm cố thủ tại những vị trí nguy hiểm nhất.

Các công nhân tập trung bên trong hàng rào nhà máy, chờ đợi cuộc tấn công của quân đội, tự hỏi liệu họ có phải hy sinh mạng sống của mình, và dành thời gian chuẩn bị cho nó với mục vụ từ các linh mục Công giáo, những người đã hỗ trợ tình cảm và tinh thần cho họ. Những người vợ đã mang thức ăn tới, không bao giờ chắc chắn liệu họ có gặp lại người thân hay không. Trước các cổng nhà máy đã được phủ đầy hoa để trưng bày sự ủng hộ.

Mặc dù đã giành được sự nhượng bộ, nhưng vị trí địa chính trị của Ba Lan dưới sự kiểm soát của Liên Xô đã không cho phép những người tranh đấu được thành công hoàn toàn. Liên Xô mất niềm tin vào vai trò trụ cột của các lãnh đạo đảng nước này và chuyển sự ủng hộ của họ sang quân đội, lực lượng đã áp đặt lệnh thiết quân luật, càng làm gia tăng thêm các vấn đề của Ba Lan.

Chỉ khi mức sống của tổ hợp quân đội-mật vụ-tư pháp bắt đầu đi xuống ở cả Ba Lan và Liên Xô, một phần do chủ nghĩa cộng sản thất bại và một phần do các lệnh trừng phạt của Tổng thống Reagan, thì chế độ cộng sản mới chuẩn bị can dự bằng các cuộc đàm phán nghiêm túc, và thực hiện các thỏa hiệp với các đối thủ Công đoàn Đoàn kết của họ, vào năm 1989.

Nhưng có những yếu tố cơ bản rõ ràng đã góp phần vào những thành công ban đầu của Công đoàn Đoàn kết, điều này đáng được chúng ta lưu ý.

Trước hết, việc sử dụng bạo lực đã bị từ chối một cách rõ ràng. Chính quyền cộng sản có độc quyền sử dụng vũ lực, mà họ đã phát động đối với những người biểu tình không có vị thế phản ứng lại. Song Công đoàn Đoàn kết luôn nhấn mạnh rằng đó là một phong trào xã hội bất bạo động và bác bỏ sự phản kháng vũ trang.

Yếu tố quan trọng thứ hai làm nên thành công của những người biểu tình Ba Lan, như được ngụ ý bởi cái tên, là sự đoàn kết của người lao động và cùng chung hành động. Các cuộc đình công đồng loạt đã làm cho tất cả các trung tâm công nghiệp lớn trên khắp Ba Lan phải đóng cửa. Nền kinh tế đang trong một vòng xoáy xuống dốc.

Khi thành phố Gdansk giành thắng lợi bằng những đòi hỏi của mình, Lech Walesa muốn kêu gọi ngưng đình công, nhưng các lãnh đạo đình công khác là Anna Walentynowicz và Alina Pienkowska đã đảo ngược quyết định của ông bằng cách nhắc nhở mọi người rằng, nếu Gdansk trở lại hoạt động, các trung tâm đình công khác sẽ dễ dàng bị khuất phục. Bằng cách chờ đợi cho đến khi các yêu cầu đình công được đáp ứng đối với gần một triệu người đình công ở Ba Lan, các công nhân đã bắt chính phủ làm con tin.

Thứ ba, khả năng lãnh đạo luôn quan trọng đối với sự thành công, và sự trưởng thành của nó bằng Công đoàn Đoàn kết đã tạo ra một nhóm có khả năng thương lượng hiệu quả.

Các nhà lãnh đạo đình công và biểu tình phải độc lập với chính phủ và được người lao động tin tưởng thông qua các cuộc bầu cử tự phát và các quy tắc, hoặc chính phủ sẽ làm mọi cách để cài đặt những người cung cấp thông tin của riêng họ như những kẻ bù nhìn mà họ có thể kiểm soát.

Đó là lý do tại sao Công đoàn Đoàn kết quyết định thành lập một liên đoàn lỏng lẻo của các ủy ban đình công để làm cho việc xâm nhập và kiểm soát của cộng sản trở nên khó khăn hơn, và tại sao trong họ lại sản sinh ra nhiều nhà lãnh đạo nổi tiếng.

Các ủy ban này cũng phải liên lạc với nhau và với các thành phần của họ. Trong thời đại chưa có internet, điều này được thực hiện trực tiếp bằng các cuộc gặp gỡ cá nhân và gửi các nhà cung cấp dịch vụ chuyển phát bằng tin nhắn viết trên giấy. Một lượng lớn tờ rơi đã được in cho nỗ lực của Công đoàn Đoàn kết. Trong khi các cuộc biểu tình chính trị đương thời được thúc đẩy bởi các phương tiện truyền thông xã hội, thì Công đoàn Đoàn kết đã có một hệ thống truyền thông hiệu quả trước khi có internet.

Tất cả những điều này cần sự tổ chức và phối hợp cực kỳ chặt chẽ nhưng cuối cùng đã dẫn đến chiến thắng.

Công đoàn Đoàn kết được công nhận về mặt pháp lý là tổ chức công đoàn độc lập đầu tiên trong khối cộng sản và đã xoay sở để đưa ra được một số cải cách chính trị và kinh tế, những cải cách hạn chế quyền lực của Đảng Cộng sản.

Sự ủng hộ từ bên ngoài đã đóng một vai trò chính trị quan trọng trong việc hợp pháp hóa các cuộc biểu tình. Công đoàn Đoàn kết đã may mắn nhận được những lời động viên mạnh mẽ từ Giáo hoàng John Paul II và Tổng thống Jimmy Carter, cũng như Cố vấn An ninh Quốc gia của ông  là Zbigniew Brzezinski.

Tuy nhiên, sự hỗ trợ đó đã được mở rộng rất nhiều và trở nên quan trọng trong điều kiện thiết quân luật. Chính phủ Hoa Kỳ, AFL-CIO (Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ và Đại hội các Tổ chức Công nghiệp) và các liên đoàn lao động phương Tây khác, đã cung cấp máy in, máy fax và các thiết bị khác để duy trì liên lạc và hỗ trợ trực tiếp cho những người bị bỏ tù hoặc đang lẩn trốn.

Hơn nữa, Chính quyền Reagan đã áp đặt một chính sách trừng phạt hiệu quả đối với chế độ Jaruzelski. Có những biện pháp trừng phạt được áp dụng đối với mọi trường hợp tù nhân chính trị bị bắt, và chúng sẽ chỉ được dỡ bỏ nếu người đó được thả. Điều này cho phép Công đoàn Đoàn kết tồn tại trong tình trạng thiết quân luật trong suốt những năm 1980.

Công đoàn Đoàn kết Ba Lan có một chiến lược độc đáo phù hợp với môi trường chính trị và kinh nghiệm lịch sử của mình và có thể coi đó là một hình mẫu thành công cho những người khác.

Bài học cho phe đối lập dân chủ ở Cuba từ kinh nghiệm của Công đoàn Đoàn kết là rất rõ ràng, đó là cần phải tổ chức, giao tiếp, lãnh đạo, giành được tính chính danh và xác định các mục tiêu rõ ràng và chiến lược chính trị chống lại chính phủ. Ngay cả khi phong trào phản đối không thành công ngay lập tức, thì Công đoàn Đoàn kết cũng không nên bỏ cuộc và cần nhận ra rằng một số nỗ lực nhằm lật đổ chế độ Đảng Cộng sản có thể là cần thiết. Nó sẽ cần liên tục điều chỉnh các chiến lược của mình và đề phòng sự thao túng của chính phủ đối với các cuộc biểu tình của mình.

Ngoài ra, sự hỗ trợ từ bên ngoài cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chính trị, ngoại giao và tài chính cho phong trào. Nó phải được cung cấp bởi các nhóm, nhà thờ, các tổ chức phi chính phủ và chính phủ yêu chuộng tự do. Đánh bại các nhà độc tài thực sự đòi hỏi sự đoàn kết trên nhiều cấp độ.

* Lucja Swiatkowski Cannon có bằng Tiến sĩ từ Đại học Columbia và là một nhà chiến lược, chuyên gia và tác giả về các mối quan hệ Đông Âu, Nga và Hoa Kỳ – Đông Âu.


Liên quan:

4 comments

  1. Ở bên này chỉ có sợ nhứt là bị kỳ thị thui . Nhưng xã hội Mỹ đang càng ngày càng thổ tả, chỉ đừng léo hánh tới mấy Trump countries, tránh xa những vùng “những ngừ Mỹ chánh chực” ở như vùng quê (rural) chẳng hạn . Và ráng học hành cho thiệt giỏi . Đúng, có cả kỳ thị trong promotions nhưng níu cố gắng, tuy hổng break cái ceiling nhưng với chăm chỉ, cần cù hạt bột vưỡn có thể eke out a decent, và quan chọng nhứt, honest living. Sống với 1 lương tâm thanh thản, its a strange & quite good feeling mà ở “quê hương” xã hội chủ nghĩa của mình, cant find it nowhere.

    Những khu dân cầm chuông ở, dân Việt cầm chuông bên này cũng cạch nữa . i used to live in one. Cách 2 blocks là main street, cứ 2 tháng/lần bọn KKK đi diễu hành, vì ông thị trưởng là Grand Wizard -FBI found out later. Tụi dân cầm chuông Việt chưa thấy quan tài chưa đổ lệ . Cứ thử tưởng tượng 1 đám dân da trắng, thằng nào thằng nấy bặm trợn, dao súng đủ cả, vưỡn còn đeo mũ MAGA & white hoods vô chỗ you đang làm PT để kiếm tiền học .

    But the last 2 yrs, i was about to land couple sweet gigs. Moved outta there in a flash. Cứ tránh bọn cầm chuông cả Việt lẫn Mỹ là tốt nhứt . Gặp 2 thứ đó đứng chung, GET THE PHÚC OUT. Người Việt cầm chuông will watch you get beaten by white mobs, đã vậy còn cheer Đáng đời bọn dâm chủ & bọn ăn xít dâm chủ . so, i kinda adopt a mutual feelin, i cheered when đám mỹ trắng cầm chuông beat the xít outta dân Việt cầm chuông . didnt see it happen yet, nhưng chứng kiến tụi nó nhổ nước miếng vào mặt dân cầm chuông Việt gòi . Of course i shut the Phúc up, vì it was my friend’s bruthah & uncle. i was visitin him. But deep down, you bet yr behind i was all glee. them got it comin.

    So, come here & join the fight.

    Thích

  2. “Thần Chết không phân biệt giai cấp, vùng miền. Thần Chết cũng chẳng chú ý tới ý thức hệ”

    Sai . Chỉ không phân biệt vùng miền thui, chứ rất phân biệt giai cấp . Tỷ lệ tử vong từ trung lưu trở xuống chiếm áp đảo ở bất cứ nơi đâu . Giới “tinh hoa” ngoại quấc hầu như intact.

    “Biến thể Delta không “đè” nổi kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”

    Nó đè được, hổng những thía, nó đè bẹp kinh tía thị chường, nhờ vậy phần “xã hội chủ nghĩa” càng ngày càng rõ nét .

    Chiện Sè Goòng “nghĩa tình” này nọ, it aint all cracked up to be. Saigon -hổng phải thành phố Hồ Chí Minh- cũng có những thứ trời ơi đất hỡi lắm chứ hổng phải không . Nó có tụi vô lại, du côn mà mí bác bi giờ kiu là “trí thức đấu tranh”. Chong số những ngừ tứ chiếng chọn Saigon làm đất sống cũng nhiều thứ mịa rượt lém, như anh Trỗi chẳng hạn . Cũng có cả bọn khủng bố như Đào Hiếu, có cả gián điệp Vũ Ngọc Nhạ, Phạm Xuân Ẩn … Saigon cũng là target Numero Uno của các anh hùng Bảy Lốp, của các chiến sĩ biệt động thành Saigon dưới sự lãnh đạo của Sáu Dân liệng lựu đạn vào dân, Saigon cũng có lũ thanh niên quá say mê 2 chữ “thống nhứt” của Lê Học Lãnh Vân . Tụi này khá táng tận lương tâm níu ai còn sống sót qua thời tụi nó .

    Tất nhiên, khi Saigon được đổi thành thành phố mang tên Bác theo kiến nghị của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, đám du côn du kề, đầu trâu mặt ngựa của Saigon lại trở thành trí thức tinh wa của thành phố Hồ Chí Minh . i definitely feel yr pain khi phải tỵ nạn khỏi thành phố mang tên Bác . Guess where i am now. Wish you better luck next time, as in GET THE PHÚC OUT. Cứ để Việt “Nam” cho tụi đầu trâu mặt ngựa chúng nó xây dựng . Thấy Johnny Đặng hông ? Bắt đầu từ 1 nông dân mắt toét ở Việt “Nam”, qua Mỹ trở thành tỷ phú . No short supply of examples like Johnny. Khoa Pug nữa, ghiền quá nên ở bên này 2 năm gòi . Du học sinh bây giờ có nhà triệu đô, lập công ty công tẹo này nọ . Just remember, GET THE PHÚC OUT nếu hổng có ông ngoại hay thẻ Đảng hoặc/và hổng có lương tâm. Hổng có 2 thứ đó mà lại có lương tâm, muôn đời hổng ngóc đầu lên được . Gặp phải dây thần kinh xấu hổ chưa thoái hóa nữa … thì thui lun . Trí thức cũng đek mon men lên nổi với dây thần kinh xấu hổ bị thoái hóa . again, GET THE PHÚC OUT. Ra khỏi VN, tự nhiên sẽ được chích Pfizer mà hổng cần ông ngoại, ra khỏi VN, con cái sẽ tự động được học trường “quấc tía”, hổng phải học sách giáo khoa do các trí thức đáng kính chúng nó soạn ra . Mới 2 món ăn chơi mở màn . More where this xít come from. Đừng nghe lời ca 6 câu sến sựa của bọn khủng bố . Just GET THE PHÚC OUT

    Thích

  3. Theo tư di của “nghiên kíu Việt!!!???-Mỹ”, ta có thỉa nói các ca khúc thời tiền chiến bị cấm ở Việt Nam từ khi Bác Hồ zìa lại Hà Nội aka 1954 sau khi đánh thắng thực dân Pháp, mãi cho tới khi “Đổi Mới” mới được phép cho biểu diễn lại . Vì vậy, những bản in của những bài nhạc tiền chiến chỉ tồn tại ở miền Bắc trước khi Bác Hồ vào (1945) và được in lại ở miền Nam trước 1975.

    Việt “Nam” con cá sặc nào vậy cà ? Dân nam kỳ lục tỉnh có từ chính xác hơn để chỉ cái thứ “Việt” trong “nghiên kíu Việt-Mỹ”. It aint “Nam” tho.

    Thích

  4. Bài zìa Vũ Trọng Phụng của nghiên kíu Việt Cộng-Mỹ

    Thắc mắc nho nhỏ . “Việt” trong “Nghiên cứu Việt-Mỹ” ở đây là Việt “Nam” hay có 1 “Việt” nào khác ? Lấy ví dụ “sau 1954, sách của ông lại bị chế độ cộng sản Hà Nội dìm cấm, cho là đồi trụy, phản động. Mãi tới thời kỳ “Đổi mới” vào cuối thập niên 1980 và thập niên 1990, khi đảng Cộng sản Việt Nam nới lỏng sự kiểm soát giới văn nghệ để giảm bớt áp lực chính trị do sự sụp đổ của khối cộng sản Đông Âu và Liên Sô, các tác phẩm của nhà văn mới được phép lưu hành trở lại”

    vs “tái bản lần thứ ba tại Sài Gòn năm 1959” & “nền văn học Miền Nam 1954-1975”. Người đọc cù lần lửa như tớ sẽ nghĩ thời Ngụy là 1 thứ gì đó hổng phải “Việt Nam”. Mà chỉ chế độ Cộng Sản của miền Bắc, và VN sau 1975 mới được xem là Việt “Nam”. Dân nam kỳ lục tỉnh có từ chính xác hơn để chỉ cái Việt “Nam” của nghiên cứu Việt (&*#$%@*)-Mỹ . Chính vì vậy, sách của Vũ Trọng Phụng in ở Saigon năm 1959 được nghiên cứu “Việt” (*%&$%#)-Mỹ coi là đồ bỏ, nên phán luôn “sau 1954, sách của ông lại bị chế độ cộng sản Hà Nội dìm cấm, cho là đồi trụy, phản động. Mãi tới thời kỳ “Đổi mới” vào cuối thập niên 1980 và thập niên 1990, khi đảng Cộng sản Việt Nam”. Tức là sách ổng bị cấm trên toàn cõi Việt “Nam” từ 1954 cho tới khi Đảng Cộng Sản đổi mới . Vì thía công đầu là thuộc về chế độ Cộng Sản vì có công lift cái ban Vũ Trọng Phụng .

    Tất nhiên, chuyện này có thể xem là chuyện thường ngày ở huyện Đông Lào . Nghiên kíu cái kiểu yêu Đảng này hay quá đi mất!

    “Vũ Trọng Phụng đã hẳn là chống chủ nghĩa thực dân, nhưng ông cũng chống luôn cả Đức quốc xã, phát xít Nhật, chế độ Sô viết [Nga] và cộng sản Việt”

    Thui rùi lủm ui! Dân chủ, theo định nghĩa của giới đấu tranh nhà mềnh, là hổng có chống Cộng . Chống Cộng thuộc loại cực đoan & vô học, hổng có chỗ đứng trong nền dân chủ -Hahahahaha, cho cười cái- tương lai -Hahahaha, cho cười cái nữa- của dân tộc Việt đâu . Hèn chi Việt “Nam” cấm ổng, chỉ có Ngụy, 1 thứ hổng phải “Việt Nam”, mới dung dưỡng cái thứ trời đánh thánh đâm đó thôi .

    Thêm 1 thắc mắc, kỳ này cho Đảng các bác . Sau khi đã được chỉ ra Vũ Trọng Phụng là chống Cộng, Đảng các bác có đủ thoái hóa để lift the ban không ?

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.