2713. Những thông báo gây hoang mang lại ẩn chứa sự thành công của vaccine Covid

Tại một điểm tiêm chủng trong một trung tâm mua sắm ở St Petersburg, Nga. Ảnh: AFP / Alexander Galperin / Sputnik

Cần xem xét lại vấn đề từ tỷ lệ nhiễm bệnh đến tỷ lệ nhập viện và tử vong giữa lúc tỷ lệ tiêm chủng tăng lên trên toàn thế giới, theo ý kiến chuyên gia

ASIA TIMES by ANDREW SALMONAUGUST 20, 2021

Ba Sàm lược dịch

SEOUL – Trong khi nhiều nơi trên thế giới vẫn chưa được tiêm chủng, thì nhiều quốc gia có thu nhập cao – bao gồm cả những quốc gia đã phải hứng chịu một số đợt bùng phát Covid-19 tàn khốc nhất vào năm 2020 – đang vượt lên trong các chương trình tiêm chủng của họ.

Để hiểu rõ hơn về các xu hướng hiện tại và quỹ đạo tương lai của cả đại dịch và ý nghĩa của việc tiêm chủng, là khâu then chốt để kiểm soát nó, các công bố của chính phủ và thông tin liên quan từ truyền thông cần được đánh giá lại, một chuyên gia nhấn mạnh.

Trong phần thứ hai của cuộc phỏng vấn độc quyền với Asia Times, Tiến sĩ Jerome Kim, người đứng đầu Viện vaccine quốc tế có trụ sở tại Seoul – như vị trí của ông có thể chỉ ra, là một người tin tưởng chắc chắn vào hiệu quả của vaccine nói chung – đã bày tỏ sự thất vọng về trọng tâm của các báo cáo hiện tại, bởi nó che khuất chỉ số quan trọng để đánh giá sự thành công của vaccine.

Ông thừa nhận rằng khả năng lây truyền tăng lên của biến thể Delta đã thay đổi các tính toán trước đó về việc đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng, song ông cũng đề cập đến một sáng kiến ​​chưa được báo cáo đầy đủ có thể cung cấp cho nhân loại một viên đạn bạc chống lại các chủng đột biến của Covid-19.

Điều đó có thể được triển khai sớm nhất là vào năm 2022 – nhưng trong thời gian chờ đợi, ông thừa nhận rằng “cơn ác mộng lớn nhất” của mình vẫn là có thật.

Tại Bệnh viện Đại học Hokkaido ở Sapporo, ngày 3 tháng 8 năm 2021. Ảnh: AFP / Yasuyoshi Chiba

Các ca nhiễm khuẩn nặng là vấn đề mấu chốt

“Người ta thông báo về một đợt bùng phát dịch và hỏi, ‘có phải là do vaccine bị hỏng không?’ ” Kim phàn nàn. “Nhưng đó không phải là câu hỏi – câu hỏi phải là, ‘nó (vaccine) có ngăn chặn bớt số ca phải nhập viện, phải đưa vào khu chăm sóc tích cực ICU và tử vong không?’ “

Thật vậy, trong khi phần lớn thông tin được công bố chỉ tập trung vào số lượng nhiễm bệnh, làm nỗi lo sợ gia tăng về các biến thể mới của căn bệnh và tranh luận gay gắt về hiệu quả của các loại vaccine khác nhau, thì vai trò thực sự của việc tiêm chủng – ngăn ngừa các ca bệnh nghiêm trọng – thì lại bị che khuất.

“Đây là những gì mà vaccine tạo nên hiệu quả!” Kim nói. “Chúng tôi biết rằng chúng không ngăn ngừa nhiễm bệnh – mà chúng ngăn ngừa bệnh nặng.”

Trong số các quốc gia có tốc độ tiêm chủng nhanh chóng với báo cáo đầy đủ tỷ lệ nhập viện và tử vong, xu hướng này là đáng khích lệ, Kim nói, trích dẫn dữ liệu toàn diện mà ông đã nghiên cứu từ Iceland và Đức.

“Ở các khu vực có tỷ lệ tiêm chủng cao, chúng tôi đang nhận thấy những trường hợp mắc bệnh nhưng không phải nhập viện,” ông cho biết. “Khi chúng ta đạt đến một mức độ miễn dịch nhất định, chúng ta có thể không thấy giảm các ca nhiễm bệnh, nhưng sẽ thấy giảm số ca tử vong và phải nhập viện”.

Đặc biệt ở Iceland, với dân số nhỏ và dễ quản lý, dịch vụ tiêm chủng tiên tiến và hệ thống cung cấp dữ liệu chăm sóc sức khỏe hiệu quả, họ đã cung cấp được một tổ hợp số liệu gần như hoàn hảo.

Giống như các quốc gia khác, nước này đang trải qua một làn sóng lây nhiễm biến thể virus Delta. Mặc dù đã tiêm phòng cho 71% trong tổng số 357.000 dân số khỏe mạnh của mình, Iceland vẫn có 1.459 trường hợp mắc bệnh trong 14 ngày qua.

Tuy nhiên, nó đã không phải chịu một cái chết nào do Covid-19 kể từ ngày 4 tháng 6.

Hoặc lấy ví dụ nước Mỹ rộng lớn hơn và hỗn loạn hơn, nơi một đợt bùng phát virus đang diễn ra vào thời điểm quốc gia này có thể đã đạt mức trần tiêm chủng chỉ 51%, do tình trạng bị kháng thuốc chủng ngừa trên diện rộng và nỗi sợ hãi do phao tin đồn trong dân chúng.

“Ở nước này, trong số những người được tiêm chủng, thì chỉ có chưa đến 1% trường hợp tử vong,” Kim cho biết. “Và trong số những người phải nhập viện thì chỉ có 1-5% là đã được tiêm chủng.

Kim không đơn độc trong phân tích của mình. Với tình trạng nhiễm bệnh ở những người Mỹ trong độ tuổi 30-39 đạt mức cao nhất từ trước tới nay, một bác sĩ Hoa Kỳ đã mô tả tình hình với BBC là “một cuộc khủng hoảng của những người không được tiêm chủng.

Nhưng bất kể người ta triển khai bao nhiêu dữ liệu và kiến thức khoa học, thì một thách thức lớn về truyền thông vẫn đang nằm ở phía trước đối với các chính phủ và cơ quan y tế.

“Chúng ta cần xem xét tác động của việc tiêm chủng thay vì chỉ đơn giản là tác động của các ca nhiễm bệnh,” ông nói. “Khi nào thì chúng ta bắt đầu quá trình chuyển tiếp đó, và chúng ta truyền đạt thông tin về nó như thế nào? Và làm thế nào để chúng ta thuyết phục mọi người đi tiêm chủng?

Kim thừa nhận rằng có một tình trạng mù mịt đáng kể đang che lấp những hiểu biết của chính ông. Trong khi số ca lây nhiễm và tử vong được công bố rộng rãi, thì lại thiếu thông tin về việc nhập viện của các ca bệnh nặng.

“Chỉ có khoảng 30 quốc gia báo cáo dữ liệu nhập viện của họ một cách thực tế,” ông cho biết.

Một yếu tố khác làm xáo trộn các phân tích là tốc độ và quy mô của việc triển khai.

Hiện nay hàng trăm triệu liều vaccine đang được sử dụng – một tình huống khác xa với các thử nghiệm lâm sàng ban đầu của các công ty dược phẩm, đã được các chuyên gia giám sát cẩn thận.

Với việc thu thập và công khai thông tin dữ liệu được chuyển cho các hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia và chính phủ, nó cho thấy có một lỗ hổng trong cả việc ghi chép và công bố – đặc biệt là ở các quốc gia thuộc thế giới thứ hai hoặc thứ ba.

“Một khi Covax (liên minh toàn cầu về vaccine và tiêm chủng), hoặc một quốc gia, mua vaccine, thì trách nhiệm của công ty sản xuất sẽ được thể hiện,” Kim nói. “Quốc gia đó có trách nhiệm tìm hiểu xem liệu vaccine đó có hiệu quả hay không”.

Một vấn đề nữa là khuynh hướng truyền thông quá tự nhiên thường thiên về kiểu báo động.

Ví như Hàn Quốc. Vào ngày 11 tháng 8, trong lúc tình trạng lây nhiễm vẫn tăng đều đặn, thì cả nước đã bị rung chuyển bởi đợt virus thứ tư, số ca đã đạt mức cao kỷ lục là 2.223 trong một ngày.

Hầu hết các phương tiện truyền thông đều giật tít với tiêu đề đó. Tuy nhiên, trong cùng ngày hôm đó, chỉ có một người chết vì Covid-19, trong khi trung bình hàng tuần vẫn có bốn trường hợp tử vong.

Tính từ đầu dịch tới ngày hôm đó, đã có tổng cộng 2.135 ca tử vong do Covid-19. Tính đến hôm nay thứ Sáu (20/8), con số đó đã tăng lên 2.191, trong dân số 52 triệu người. Và Hàn Quốc là một trong những quốc gia có thu nhập cao nhưng có tốc độ tiêm chủng chậm nhất trên thế giới.

Loại coronavirus mới đã đột biến trong khi vaccine đang được đưa ra. Ảnh: Twitter

Phân tích vaccine

Một loạt nhiều báo báo cáo đã so sánh rủi ro và hiệu quả của các loại vaccine khác nhau. Tuy nhiên, các loại vaccine khác nhau được sử dụng ở các quốc gia khác nhau, và xu hướng pha trộn liều lượng, làm cho các phân tích có chiều hướng trở nên phức tạp kinh khủng.

Mặc dù vậy, Kim lưu ý, trong một tổng quan rộng rãi, rằng các loại vaccine đã được chấp thuận sử dụng ở các nước thế giới thứ nhất như Châu Âu và Bắc Mỹ “dường như có hiệu quả trong phạm vi hơn 80% đối với những trường hợp nhập viện và tử vong,” ông nói.

Và trong khi có nhiều mối nghi ngờ về Sinopharm và Sinovac của Trung Quốc, thì ông lại bất chấp hầu hết sự khôn ngoan thông thường hiện nay, với tuyên bố rằng những loại này cũng có vẻ hiệu quả – mặc dù ông vẫn coi các chỉ số về giảm tử vong và nhập viện ý nghĩa hơn là kiểm soát tình trạng nhiễm bệnh.

Tuy nhiên, vaccine của Trung Quốc, phần lớn đã được phổ biến cho các nước có thu nhập trung bình hoặc thấp, lại bị tình trạng thiếu công bố thông tin – đặc biệt là về hiệu quả của chúng đối với biến thể Delta hiện đang chiếm ưu thế và đối với các nhóm dân dễ bị tổn thương như người già, Kim nói.

Một vấn đề đang nổi lên là nhu cầu có vẻ ngày càng rõ hơn đối với các mũi tiêm “tăng cường” thứ ba, thay vì hai mũi tiêm được cho là đủ của các vaccine thế hệ hiện tại.

Theo các bản tin, một nghiên cứu về sức khỏe cộng đồng của Anh cho thấy khả năng bảo vệ chống lại biến thể Delta của một trong hai loại vaccine Covid-19 được sử dụng phổ biến nhất – AstraZeneca và Pfizer – sẽ suy yếu trong vòng ba tháng.

Nghiên cứu của Đại học Oxford cho thấy 90 ngày sau khi tiêm vaccine Pfizer hoặc AstraZeneca mũi thứ hai, hiệu quả ngăn ngừa nhiễm bệnh giảm xuống lần lượt là 75% và 61%.

Tuy nhiên – nhấn mạnh quan điểm của Kim, rằng vấn đề mấu chốt là mức độ bệnh nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong, chứ không phải chỉ là bị nhiễm bệnh – báo cáo thừa nhận rằng những phát hiện của nó chỉ là “đại diện sơ bộ cho mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng.

Kim đồng ý với một tập hợp của cả dữ liệu nghiên cứu và những ý kiến đề xuất, được đưa ra bởi các cơ quan y tế ở nhiều nước bao gồm cả Israel, rằng các mũi tiêm nhắc lại ngày càng cần thiết.

“Chúng ta có thể đang bước vào một chu kỳ khá quan trọng trong việc tiêm nhắc lại cho mọi người bằng nhiều loại vaccine khác nhau,” ông nhận xét. “Chúng ta đã nói đến 16 triệu liều [để tiêm chủng cho dân chúng toàn cầu] (có lẽ tác giả bị nhầm, 16 tỷ? – ND) nhưng nếu chúng ta phải tiêm nhắc lại, thì phải thêm 8 tỷ liều nữa.”  

Diễn tiến đó sẽ gây thêm căng thẳng cho sản lượng vaccine toàn cầu và gần như chắc chắn sẽ làm gia tăng khoảng cách vốn đã nan giải giữa miền Bắc bán cầu (các nước giàu) và miền Nam bán cầu (các nước kém phát triển) về tốc độ và quy mô của các đợt tiêm chủng quốc gia.

Viên đạn bạc đối đầu với kịch bản ác mộng

Khi bàn đến việc đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng, biến chủng Delta đã làm thay đổi cách tính toán trước đó. Do khả năng lây truyền của biến thể này cao hơn, nó đã đẩy số lượng những người cần có khả năng kháng bệnh lên một tỷ lệ phần trăm cao hơn so với những gì đã được tính toán trước đây.

Về khả năng lây truyền của Covid-19, “Delta đã mạnh gấp đôi, từ nặng hơn một chút so với bệnh cúm, trở thành giống như bệnh thủy đậu, rất dễ lây truyền,” Kim nói. “Điều đó làm tăng mức độ để đạt miễn dịch cộng đồng từ khoảng 70% lên đến hơn 80%.

Và tất nhiên, Delta không phải là biến thể duy nhất.

 “Lambda có vẻ dễ lây truyền hơn, gây chết người hơn và kháng nhiều hơn [với vaccine], vì vậy điều đó thật đáng lo ngại, mặc dù chủng virus nổi trội hiện nay là Delta,” ông cho biết. “Chúng tôi có một số thông tin ở Mỹ Latinh, nhưng khi chúng tôi xem xét các khu vực trên thế giới có các đợt bùng phát được biết đến, thì chúng tôi không có dữ liệu đầy đủ về các biến thể”.

Tuy nhiên, một sáng kiến ​​chưa được báo cáo đầy đủ có thể cung cấp bí quyết sức mạnh tối thượng (Holy Grail  – Chén Thánh) cho những vũ khí chống Covid: Sự phát triển của thứ vaccine chống lại nhiều chủng virus.

“Một điều có lợi cho chúng tôi là chúng tôi đang xem xét các vaccine Covid phổ quát,” Kim nói. “Có thể có một loại vaccine Covid phổ quát, vì các đột biến xảy ra theo các sơ đồ mẫu – thậm chí có thể tạo ra một loại vaccine coronavirus phổ quát.

Nghiên cứu, cũng như các thử nghiệm ở giai đoạn đầu, đang được tiến hành.

“Chúng ta có thể thấy được dữ liệu vào đầu năm sau. Và việc phê duyệt theo quy định đối với các sản phẩm từ kết quả cuối cùng sẽ không có vấn đề gì,” Kim cho biết. “Các lộ trình trong quản lý nên được đơn giản hơn, vì những vaccine này dựa trên các nền tảng vốn đã có dữ liệu sử dụng khẩn cấp đặc biệt.

Tuy nhiên, bất chấp sự lạc quan chung về hiệu quả của danh mục vaccine hiện tại, Kim thừa nhận có một nỗi sợ hãi sâu sắc: Đó là một biến thể mới thực sự đáng sợ của căn bệnh này có thể đột biến và lây lan ở các nước đang phát triển, nơi đang tồn tại các cơ chế giám sát tối thiểu, và lan rộng ra cộng đồng quốc tế trước khi được nhận diện.

“Các mối đe dọa chưa được biết luôn là cơn ác mộng lớn nhất của chúng ta,” Kim kết luận.

2 comments

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.