3110. Tại sao Biden đã thua trong nước cờ khai cuộc ở Ukraine của Putin

Tổng thống Nga Vladimir Putin tham dự cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Joe Biden, qua cuộc gọi điện video tại khu nghỉ dưỡng Sochi trên Biển Đen, vào ngày 7 tháng 12 năm 2021. Mikhail Metzel — SPUTNIK / AFP / Getty Images

TIME BY BRIAN BENNETT AND W.J. HENNIGAN – JANUARY 27, 2022

Ba Sàm lược dịch

Giữa lúc xe tăng Nga đổ dồn tới dọc theo những vùng đầm lầy đóng băng ở biên giới Belarus – Ukraine, vào ngày 25 tháng 1, thì Joe Biden bước vào một cửa hàng nhỏ ở Đồi Capitol.

Sau khi mua một tấm thiệp cho Đệ nhất phu nhân Jill Biden, có nội dung “Aaaagh, tôi nhớ khuôn mặt của bạn”, một chiếc áo hoodie có in chòm sao Ursa Major và một chiếc cốc được trang trí bằng hình vẽ Phó Tổng thống Kamala Harris, Biden nói với các phóng viên rằng nếu lực lượng Nga tiến vào Ukraine, nó sẽ làm “thay đổi thế giới.” Ông nói rằng ông sẽ xem xét ban hành các biện pháp trừng phạt cá nhân chống lại Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Một ngày trước đó, Biden đã đặt 8.500 lính Mỹ trong tình trạng báo động cao để có thể triển khai, và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã điều động thêm máy bay chiến đấu và tàu hải quân về phía Đông Âu. “Tôi đã sớm nói rõ với Tổng thống Putin rằng nếu ông ấy tiến vào Ukraine, thì sẽ có những hậu quả nghiêm trọng“, Biden nói.

Nhưng theo nhiều cách, tình hình đã dẫn đến một kết quả ngược lại: thủ đoạn trấn áp hù dọa của Putin đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với Hoa Kỳ và Chính quyền Biden. Putin muốn khẳng định vị thế thích đáng của Nga trên trường thế giới, khiến Biden bối rối và phải xem xét lại sự thống nhất của các nước NATO. Ông ta đang trên đường nhắm đạt được những mục tiêu đó.

Putin đã thành công khi lôi kéo Biden vào việc phải đối phó với một loạt các hành động leo thang căng thẳng khó chịu, làm phức tạp thêm phản ứng của Hoa Kỳ đối với các hành động của Nga, bị sao nhãng khỏi các ưu tiên ngoại giao khác và nâng cao lợi thế chính trị trước Biden.

Xếp hạng chấp thuận của Biden qua thăm dò ý kiến bị sụt giảm sau cuộc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan vào mùa hè năm ngoái, khiến Taliban nắm quyền kiểm soát đất nước, và điều này thể hiện sự thử nghiệm cho chính sách đối ngoại lớn thứ hai của Biden trên cương vị Tổng thống.

Canh bạc của Putin đang thành công – ít nhất là trong ngắn hạn. “Ông ta đang trở lại trung tâm của sự chú ý”, Charles Kupchan, giáo sư về các vấn đề quốc tế tại Đại học Georgetown và là cựu giám đốc phụ trách các vấn đề châu Âu của Hội đồng An ninh Quốc gia của Tổng thống Bill Clinton cho biết. “Putin khao khát cho thế giới thấy nỗi tiếc nuối sâu sắc của mình về sự tan rã của Liên bang Xô Viết và sự sụp đổ của Nga.”

Putin hiện được cả thế giới chú ý. Hôm thứ Tư, Hoa Kỳ và NATO đã đưa ra phản hồi chính thức bằng văn bản đối với bản danh sách các đòi hỏi của Nga, trong đó yêu cầu các lực lượng phương Tây rút khỏi Đông Âu và không cho phép bất kỳ quốc gia nào khác thuộc khối Liên Xô cũ, như Ukraine, tham gia liên minh.

Ngoại trưởng Antony Blinken đã cảnh báo NATO sẽ không khép lại chính sách “mở cửa” đối với các thành viên mới, nhưng cho biết vẫn còn khả năng đàm phán trong các lĩnh vực khác. “Dù họ có chọn con đường ngoại giao và đối thoại hay không, liệu họ có quyết định tiếp tục gây hấn chống lại Ukraine hay không”, ông nói, “chúng tôi vẫn đã chuẩn bị sẵn sàng theo cách nào đó”.

Quân đội, xe tăng và pháo binh Nga hiện đã bao vây Ukraine trên tất cả các hướng: Belarus ở phía bắc, Nga ở phía đông, Crimea ở phía nam và Moldova ở phía tây. “Với các quân binh chủng được dàn trận: lực lượng cơ động mặt đất, pháo binh, tên lửa đạn đạo, lực lượng không quân, tất cả đều được tập hợp lại với nhau, nếu tất cả chúng được triển khai tấn công vào lãnh thổ Ukraine, thì tình hình sẽ nghiêm trọng”, Tướng Mark Milley, Chủ tịch của Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết hôm thứ Sáu tại Lầu Năm Góc. “Và bạn có thể tưởng tượng điều đó có thể trông như thế nào ở các khu đô thị dày đặc, dọc theo các con đường, vân vân và vân vân. Nó sẽ rất kinh khủng.”

Giữa tình hình đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra lệnh cho các nhân viên không cần thiết và các thành viên trong gia đình họ rời đại sứ quán Hoa Kỳ ở Kyiv trong tuần này, vì phải “hết sức tránh rủi ro”. Trong khi đó, Biden đang cân nhắc việc chuyển hàng nghìn binh sĩ cũng như các tàu hải quân và máy bay chiến đấu đến vùng biển Baltics và Đông Âu. Ông đã nói chuyện với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào thứ Năm và “tái khẳng định” rằng Hoa Kỳ sẽ “đáp trả một cách dứt khoát” nếu Nga xâm lược, theo văn bản đọc lời kêu gọi do Nhà Trắng cung cấp.

Tình trạng bế tắc đang chứng tỏ một thách thức lớn đối với Biden, khi mỗi bên leo thang từng inch một. Cho đến lúc này, Putin đã hành động thể hiện có lợi cho mình. Putin đã “chứng tỏ rằng ông ấy vẫn thích ứng rất tốt với các điều kiện địa chính trị khác nhau,” Matt Pottinger, phó cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Donald Trump nhận xét. “Ông ấy đã tích cóp được đòn bẩy để có được những nhượng bộ mà người Nga mong muốn, ngay sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc cách đây 30 năm”.

Xe tăng T-72B3 của Sư đoàn súng trường 150, thuộc Quân khu phía Nam của Nga, tham gia một cuộc tập trận tại dãy Kadamovsky vào ngày 27 tháng 1 năm 2022. Erik Romanenko — TASS / Getty Images

Những tín hiệu lộn xộn khó hiểu từ Nhà Trắng

Cho đến nay, những hành động khiêu khích của Putin đã gặp phải sự thể hiện thất thường từ Nhà Trắng.

Biden và các trợ lý của ông đã phải dành nhiều ngày để xóa dấu vết các phản ứng lộn xộn của Biden trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 19 tháng 1, trong đó ông nói nếu Putin khởi động một “cuộc xâm phạm nhỏ”, thì Mỹ và các đồng minh sẽ “có một cuộc tranh cãi về những gì nên làm và không nên làm.” Ngày hôm sau, Biden cố gắng làm rõ rằng “bất kỳ đơn vị nào được tập hợp của Nga” di chuyển qua biên giới Ukraine đều sẽ bị coi là “một cuộc xâm lược” và sẽ có một “phản ứng về kinh tế nghiêm khắc và có phối hợp”.

Sự phô trương vũ lực của Putin diễn ra vào thời điểm bộ máy chính sách đối ngoại của Biden muốn tập trung vào việc chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Thái Bình Dương. Trong khi phần lớn sự chú ý của thế giới tập trung vào cuộc khủng hoảng ở Ukraine vào hôm Chủ nhật, thì Trung Quốc đã điều một đội hình lớn máy bay chiến đấu hướng về phía Đài Loan. “Với Nhà Trắng, họ muốn tập trung vào Trung Quốc, bởi vì họ nhìn nhận một cách chính xác rằng đó là thách thức chiến lược lớn trong ba hoặc bốn thập kỷ tới, và họ hy vọng rằng Nga sẽ giữ im lặng. Ái chà, thế mà Nga lại không gia ơn cho họ,” theo Steven Pifer, đại sứ Hoa Kỳ tại Ukraine từ năm 1998 đến năm 2000.

Biden đã tránh sự can dự của quân đội Mỹ ở Ukraine, cảnh giác về việc gây ra căng thẳng. Tuy nhiên, việc không có tiến triển ngoại giao với Moscow trong những tuần gần đây đã khiến tổng thống phải đánh giá lại các lựa chọn của mình, các quan chức chính quyền cho biết. Quyết định của Biden hôm thứ Hai, bằng cách báo động cho quân đội thuộc Sư đoàn Dù số 82, Sư đoàn Dù số 101 và các đơn vị khác của Lục quân, có nghĩa là các lực lượng Hoa Kỳ có thể sớm tràn vào các quốc gia thuộc khối Liên Xô cũ, chẳng hạn như Estonia, Latvia và Lithuania, hiện là các quốc gia thành viên NATO.

Các quan chức quốc phòng cho biết việc bố trí quân tiếp viện tại các quốc gia liên minh đó sẽ nhằm trấn an các đồng minh và ngăn chặn chiến tranh rộng lớn hơn đang ảnh hưởng đến khu vực. “Chúng tôi vẫn đang thảo luận rất tích cực với các đồng minh và đối tác về những điều cần thiết,“ phát ngôn viên Lầu Năm Góc John Kirby cho biết. “Không có lực lượng nào di chuyển ra ngoài Hoa Kỳ vào thời điểm này. Động thái đó (việc báo động) chỉ là về sự sẵn sàng.” Tuần này, NATO thông báo họ đã điều động thêm tàu ​​và máy bay chiến đấu tới Đông Âu, đồng thời đưa lực lượng mặt đất vào chế độ chờ.

Các động thái quân sự có nguy cơ châm ngòi cho xung đột trên lục địa châu Âu, vốn sẽ tốn kém, đẫm máu và đòi hỏi sự tham gia sâu rộng của Hoa Kỳ. Nhưng đại sứ Pifer cho rằng cái bẫy của Putin có thể phản tác dụng trong dài hạn và có thể kết thúc việc phải tiếp thêm sinh lực cho liên minh NATO. “Nếu đó là một cái bẫy, tôi không chắc nó đang hoạt động có lợi cho người Nga,” Pifer nhận định thêm. “NATO thống nhất hơn những gì mà người Nga mong muốn. Tôi nghĩ điều này sẽ kích động NATO”.

Chiến thuật “vùng xám” của Putin

Putin đã cố gắng sử dụng việc triển khai hơn 100.000 quân Nga dọc theo biên giới của Ukraine như một đòn bẩy chống lại Mỹ và các đồng minh nhằm buộc họ phải giảm quân số, vũ khí và ảnh hưởng dọc theo biên giới của mình.

Putin phủ nhận Nga có ý định tấn công Ukraine, nhưng ông nói rõ rằng sự hỗ trợ quân sự của NATO đối với các nước láng giềng nước này là mối đe dọa ngày càng tăng. Tháng trước, Bộ Ngoại giao Nga đã công bố hai dự thảo hiệp ước dài dòng, liệt kê những gì Moscow muốn từ Mỹ và các đồng minh. Nga đang tìm cách xóa bỏ một cách hiệu quả kết quả của 31 năm qua kể từ khi Liên Xô sụp đổ, vốn đã trao cho Mỹ thêm một số đồng minh trước bậc thềm Điện Kremlin. Dự thảo hiệp ước kêu gọi chấm dứt sự mở rộng về phía đông của NATO và chấm dứt mối quan hệ của quân đội Hoa Kỳ với Ukraine và các quốc gia thuộc Liên Xô cũ khác — những đòi hỏi nhượng bộ mà Hoa Kỳ đã bác bỏ, coi như là “không có triển vọng ngay từ bắt đầu”.

Putin có thể nói rằng ông không có kế hoạch xâm lược, nhưng lời nói của ông cung cấp ít sự đảm bảo cho các quan chức Mỹ và NATO, những người đã theo dõi các lực lượng Nga xâm lược Gruzia năm 2008 và Ukraine sáu năm sau đó. Nga sáp nhập Crimea từ Ukraine vào năm 2014 và đã hỗ trợ lực lượng dân quân ly khai ở một số thành phố miền đông Ukraine kể từ đó. Những động thái gây hấn đó của Nga kéo theo tín hiệu từ các quốc gia đó, rằng họ đang rời xa hơn khỏi phạm vi ảnh hưởng của Moscow.

Trong những năm gần đây, Nga đã tăng cường sử dụng các chiến thuật “vùng xám” thù địch như thế này, thay vì hành động quân sự thông thường, để kìm giữ cho các đối thủ ở trạng thái mất cân bằng, phải lúng túng. Nga sử dụng các lực lượng bán quân sự, các chiến dịch tấn công mạng và thông tin sai lệch ở hầu hết các lục địa để thách thức sự ổn định và an ninh của phương Tây. Sự tích tụ quân của Nga ở Ukraine chỉ là nỗ lực mới nhất nhằm phá hoại sự thống nhất của NATO.

Binh lính Gruzia xem một tòa nhà bị pháo kích ở Gori vào ngày 9 tháng 8 năm 2008. Tổng thống Gruzia Mikheil Saakashvili tuyên bố “tình trạng chiến tranh” vào ngày 9 tháng 8, khi quân đội của ông chiến đấu với lực lượng Nga tại tỉnh ly khai Nam Ossetia. Máy bay chiến đấu của Nga ném bom thành phố Gori của Gruzia giết chết dân thường. Dimitar Dolkoff — Hình ảnh AFP / Getty

Các chiến thuật của Putin có thể hiệu quả. Căng thẳng với Nga đã bộc lộ những rạn nứt trong liên minh NATO, gồm 30 thành viên, về việc phát triển một chiến lược hỗ trợ Ukraine. Vì Ukraine không phải là thành viên NATO, liên minh này không chia sẻ các nghĩa vụ hiệp ước với chính phủ ở Kyiv. Mỗi quốc gia có lợi ích riêng trong mối quan hệ với Moscow, điều này đã gây ra nhiều ý kiến ​​trái chiều trong những tuần gần đây về cách cung cấp sự hỗ trợ tốt nhất cho Ukraine. Đức từ chối cho phép các loại vũ khí sát thương, có nguồn gốc từ bên trong biên giới của mình, được vận chuyển từ Estonia đến Kyiv để hỗ trợ lực lượng phòng thủ của Ukraine; trong khi đó, Hoa Kỳ ủy quyền cho các quốc gia Baltic cung cấp tên lửa chống tăng, tên lửa phòng không và các thiết bị khác để tăng cường khả năng phòng thủ của Ukraine.

Tất cả những điều đó đều nhấn mạnh “tầm quan trọng của việc sắp đặt các đồng minh xung quanh một khuôn khổ chung cho các biện pháp trừng phạt, kiểm soát xuất khẩu và các đòn bẩy kinh tế khác để ngăn chặn kẻ thù xâm lược các nước láng giềng của họ,” Pottinger cho biết. Tuy nhiên, một số chuyên gia lo lắng rằng Biden sẽ không dẫn đầu liên minh NATO với một lập trường đủ vững chắc.

Trong khi Biden đưa ra những lời hứa về việc triển khai các lệnh trừng phạt kinh tế và hỗ trợ quân sự cho các lực lượng Ukraine, nếu Moscow cho phép một cuộc xâm lược, thì những đe dọa từ Chính quyền của ông lại thiếu tính cụ thể, Ryan Crocker, một nhà ngoại giao đã nghỉ hưu, từng là đại sứ tại Lebanon, Kuwait, Syria, Pakistan, Iraq, nhận xét.

“Tôi thực sự lo ngại rằng tôi không thấy biểu hiện cụ thể về điều gì sẽ xảy ra với Nga nếu họ đem quân vào”, ông bình luận và nói thêm rằng NATO cũng không trình bày rõ ràng những cái giá phải trả mà họ dự định áp đặt.   

Crocker tin rằng việc Biden xử lý sai khi rút quân khỏi Afghanistan đã thu hút sự chú ý của các đối thủ như Nga và Trung Quốc. Theo Crocker, sau quyết định đột ngột rút khỏi cuộc chiến dài nhất của Mỹ, Biden đã không tham khảo và phối hợp chặt chẽ với các đối tác phương Tây, về cơ bản khiến họ phải tìm kiếm các lối thoát, Crocker nói. “Cả thế giới đã thấy những gì đã xảy ra,” Crocker nhận xét thêm. “Ông ta phải chứng tỏ rằng ông ta có thể làm tốt hơn rất nhiều trong một vấn đề quốc tế lớn khác, so với những gì mình đã làm ở Afghanistan.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.